ტეტიების სიყვარული
(tetiebis siyvaruli)
ადამიანები სიყვარულითა და პატივისცემით
მანამდე არიან ერთურთისადმი განწყობილნი,
ვიდრე ვრთმანეთის განჩინება არ ძალუძთ.
ტრფობა და გზნება უკმარი შეცნობის ნაყოფია
მხოლოდ.
თომას მანი
(”სიკვდილი ვენეციაში”)
ქალის სევდას ჰგავს მთიან სოფელში ნისლი, აბოლდება და აღარ იზამს საშველს, უჟმურად აეგლისება დამოკლებულ თვალსაწიერს, მოგშხამავს, ხიბლსა და თვლემას შეგისევს.
მთელი კვირა თვალში ვეღარ გამოიხედა სოფელმა, ისევ და ისევ ცურავდა გაუმჭვირვალ, კვამლისფერ ნისლში და უამინდობისგან გაბეზრებული, თავის თავს აღარ ჰგავდა. გეოლოგებს სულაც არ აკვირვებდათ ამინდის ჭირვეულობა, ასეთები ენახათ?! მათებური ურჩობით იკვლევდნენ მარგანეცის საბადოს, ბრეზენტის ტოლსტოურებში ნიკაპამდე ჩამძვრალნი, ერთგულად ეკიდებოდნენ საქმეს.
მათი გამოჩენა და, ხმა დაირხა, სოფელზე შესაძლოა მაღარომ გაიაროსო. ამ მხარისათვის უცხო როდი იყო ასეთი რამ. მოვიდოდნენ გეოლოგები, დაივლიდნენ ტყე-ღრეს, მოჰყვებოდნენ ზომვას, თხრას. საკმარისი იყო დასცდენოდათ, მიწაში ”შავ ოქროს” სძინავსო, მოსახლეობას აყრა არ ასცდებოდა. იმ ”შავ ოქროს” შეეწირებოდა თაობათა ნაჯახირები, ნარუდუნები სახლ-კარი, ბაღ-ბოსტნები, შვილივით ნაფერები ზვრები, ხეხილი თუ ტყე-ყანები.
იყო ერთი ოხვრა, ჩუმი ჩოჩქოლი. რას ამბობენო, კითხულობდნენ, რას გვიპირებენ ეგ ჩვენი ცოდვით სავსენიო. მეტადრე მოხუცები სწუხდნენ, და იმასღა ნატრობდნენ, გავასწროთ მაინც, სიცოცხლეში არ ვნახოთ ჩვენი კერიის ნგრევა, თორემ ორჯერ სიკვდილი გვიწევსო.
ჰოდა, აი ასე, შიშიან მოლოდინს გაელურსა თვალთაგან გამქრალი ყოველი სახილველი, აქ ყველაფერი ადამიანის ბედზე ჩაფიქრებულიყო
ადამიანები კი დაბორიალებდნენ, ჩაყრუებულ, შედედებულ სივრცეებისგან გამიჯნულნი, ურთიერთკავშირდაკარგულნი, მხოლოდ ხმამაღალი გადაძახილით ეძებდნენ და აგნებდნენ ერთიმეორეს, თოკებივით ჰქონდათ გამობმული ეს ხმები ეზოებში, შარაგზაზე, მინდვრად.
ქალაქიდან მომავალი ავტობუსი კვლავინდებურად დარახრახებდა, ორ საათში ერთხელ ქშენით ამოავსებდა შარაგზის რძისფერ სიბლანტეს, მიჰყავდა და მოჰყავდა ამინდის აინუნში არჩამგდები მგზავრები. ცოტა-ცოტა მინდვრის სამუშაოებიც კეთდებოდა, სოფლის ნახირიც თავისი გზით უტევდა მთისკენ, რადგან ახლომახლო საძოვრები კოლმეურნეობის ფერმის განკარგულებაში იყო, იქ კერძო პირუტყვი ვერ გაიჭაჭანებდა. ეს კია, ყველაფერი დალბა, დანესტიანდა, ლამის კედლებმაც ობი მოიკიდა.
გეოლოგებმა შრომაც თავის დროზე იცოდნენ და დასვენებაც. ბუნიობა ძალაში იყო შესული, მეტადრე ახლა იგრძნობოდა, როცა გამუდმებული ნისლის გამო დროის შეგრძნება გაქრა, მაგრამ მოკლე დღეებშიც უმკლავდებოდნენ საქმეს. საღამოს ძველისძველი ქვითკირის სახლის პარმაღზე გროვდებოდნენ, ცხრავეს თავისი ადგილი ჰქონდა. ისხდნენ, საუბრობდნენ, ყვებოდნენ ამ მთისას, იმ მთისას, ხალისიან ხმაურსა და შიგადაშიგ ბილწსიტყვაობას უმატებდნენ საძოვრებიდან მობრუნებული ნახირის შლიგინა ხმებს ადევნებულ მწყემსი ქალების ქოთქოთს, გზადმიმავალნი ჩაყრუებულ სათიბებს სიცოცხლის ნერვს რომ უღვიძებდნენ. ბარე ათიოდ ნახირი დაუდიოდა სოფელს. კაიხანს ოდედოო-ს ძახილი და წყევლა-კრულვა თავქვე მიჰყვებოდა მუცელმოღორებულ პირუტყვს, ძლივსღა რომ ზიდავდა გამობესკნილ ფერდებს და მაინც გზისპირა სიმინდებისკენ იწევდა. ანჩხლობდნენ ბურუსის საფარველში გახვეული მწყემსი ქალები. ვეღარავინ ხედავდა მათ მკლავზე წამოცმულ სოკოთი თუ ნაგვიანევი, გამომშრალი მაყვლით სავსე კალათებს, აღარავინ ატანდა შურიან მზერას. მწყემსთა ნაწილს ძაღლივით გამობმული წნელის კონები მისთრევდა, ზოგი ხელცარიელი მიაბიჯებდა არხეინად. კაპასობდნენ, ქოქოლას აყრიდნენ ურჩ პირუტყვს, და კაცი ვერ გაიგებდა, მართლა ამ უწყინარ არსებებს უჯავრდებოდნენ, თუ თავიანთი ხვედრით განაწყენებულნი, საწუთროს სამდურავს ანთხევდნენ შხამად და ბალღამად. თუმც მალევე ჯანსაღი, გულიანი სიცილიც გაეფშვნებოდა გაბოლილ სივრცეს, შეემქრეოდა ნისლოვან, ჯიუტ მდუმარებას.
შეუძლებელია გესმინა ადამიანის ლაღი ბუნების ეს ხუნდებაყრილი ზეიმი, რომ დროებით მაინც არ გერწმუნა ამაოების ამაოება, ისიც, ბედნიერება ძალზე ზუსტი ცნება რომაა და არა მხოლოდ უმნიშვნელო პირობითობა, როგორც ზოგჯერ ფიქრობენ ხოლმე. ყველაზე მთავარი, რასაც მათ ხმაურიან ყოფაში შეიცნობდი, უთუოდ მიანიშნებდა, რომ ეს ხალხი იყო იქ, სადაც უნდა ყოფილიყო, და აკეთებდა იმას, რაც უნდა ეკეთებინა.
ყველაფერი თითქოს წარსულს ჩაბარებოდა... მაგრამ მომავლის შეუცნობლობას ისევ უსიამო წარსული შხამავდა, მტრული, დაუნდობელი, მკვიდრად და მოურიდებლად ჩამდგარი მოგონებასა და ნამდვილ აწმყოს შორის. ქალი უკვე მოცილებოდა იმ ავადგასახსენებელ, დაწყევლილ ყოფას, ყველას, ვისაც აქამდე ახლობლად თვლიდა, ვისგანაც არ მოელოდა გაწირვას, მაგრამ ამაოდ ცდილობდა მათ დავიწყებას, საშინელი წყენის გულიდან ამორეცხვას. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ჯერ ისევ ნახევრად უცნობი ადამიანები კეთილად ეპყრობიან, მაინც ეჭვი ღრღნიდა, როგორც გინდა მანუგეშონ, როგორც გინდა მითანაგრძნონ, მაინც უღირსი ვარ, დამცირებული და თავისიანებისგან მოკვეთილიო. არავითარ პატივისცემას, წესით, არ უნდა ვიმსახურებდე, მერე რა, რომ ბრალი არაფერში მიმიძღვის, ამათ ხომ ეს არ იციან, მეც ვერასდროს ავუხსნი, არც ითხოვენო. და ის, რომ არ ითხოვდნენ ახსნას, მართალი, მაგრამ ბედისგან ნამუხთლევი ქალის თვალთახედვით, უფრო გასაკვირად ჩანდა ვიდრე დიდსულოვნებად. თუმც, თავს ზემოთ ძალა არ ჰქონდა. დაღლილობას გრძნობდა, რაც დრო გადიოდა, მით ცხადი ხდებოდა, არ უნდა ეფიქრა ასე დაჟინებით. რად სურდა, ამ კეთილ ხალხს, ბჭობის საგნად ექციათ ის, რაშიც ეჭვი არ შეჰქონდათ, რაც მათთვის ისედაც ცხადი იყო.
დედა კი ყოველღამ ეცხადებოდა. შემკრთალი ხმით ეძახდა მძინარეს, ორჯერ, მხოლოდ ორჯერ მეორდებოდა დაძახილი - ნუგეში და ლოცვა: ზიზილო! როგორც იცოდა ხოლმე, მეორე ი-ს უცნაურად აგრძელებდა. ახლა დედის ძახილი კვნესას ჰგავდა, მხოლოდ შვილის გასაგონ კვნესას.
ხანგრძლივი უამინდობა როდის იყო ცხოვრების წესსა და ნირს ცვლიდა. მარილი რომ წყლად იქცა, ფქვილი დანოტივდა და თონეში ჩანთებულ სველ, ახრჩოლებულ შეშას წკაპაწკუპი გაუდიოდა, განა ეს დიდ რამეს ნიშნავდა? ანდა წყაროსთან მამაპაპურ ლოდზე ჩამოსკუპებულ დედაკაცებს თვალებით საუბრის საშუალება რომ მოესპოთ, განა ჩურჩულსა და ქირქილს ვერ მოახერხებდნენ? არავისთვის აღარ იყო დამალული იმ წერილის ამბავი, ქვემოური კაცის ხელით რომ აფრინეს ზიზილოს ცოლშვილიან ძმასთან, მობრძანდით, თქვენი სისხლი და ხორცი წაიყვანეთო. შავით თეთრზე რომ იტყობინებოდა მამამთილი, რძლის დანაშაულზე სიტყვაც არ გაეხარჯა, ესაოდა, დანაშაული იმდენად მძიმე და თავლაფდამსხმელი გახლდათ, ქაღალდიც ვერ აიტანდა, ადგილზე მისვლამდე თავისით დაიწვებოდა.
შარა-შარა გაეკრა ტყუილ-მართალი. რაკი მითქმა-მოთქმით გული იჯერა სოფელმა, სეირისა, თუ რაღაც უჩვეულო სიახლის ავისმომასწავებელი დუმილიანი მოლოდინით გაყუჩდა. ეს მოლოდინიც ნისლივით ჩაადგა ჟიჟმატ თქორში ამომხრჩვალ დღეებს. წერილზე არავითარი პასუხი არ ჩანდა. მოვიდოდნენ, მოაკითხავდნენ თავისიანს, განა მოიძულებდნენ. მერე რა იქნებოდა? აი, რა აინტერესებდა ყველას. მაგრამ ეს როდი აღმოჩნდა მთავარი, აკი ნამდვილი სასწაული ამის შემდეგ მოხდა. ზიზილომ დატოვა ქმრის სახლი, ადგა ერთ მშვენიერ დღეს და წავიდა, ოღონდ შორს კი არა, იქვე, შიგ სოფელში დაბინავებულ გეოლოგებს შეეკედლა.
- ვაიმე, სირცხვილო და თავის მოჭრა! სოფლისთვისაც რა სასახელო საქმეა ასე ქვეყანაში კაციშვილის გამოჭენება! - ისმოდა ყოველ ნაბიჯზე დედაბერთა შეცხადებები. ბერიკაცები ჩიბუხებს იკაკუნებდნენ მუხლისთავებზე, ოხრავდნენ და დაღლილ, მთლად გაცვეთილ მზერაში ეკარგებოდათ საფიქრალი. ყმაწვილები ქუდზე გაწვეული მეომრებივით იყვნენ გაკრეფილნი. ვინ ქალაქში, ნაქირავებ ოთახებში თავშეფარებული, ასფალტის მტვრით იჯერებდა ფილტვებს, ვინ კიდევ რაჭაში გადასულიყო ფულის საშოვნელად. ყმაწვილი ქალებიღა იღიმოდნენ ეშმაკურად, აბა, რა გეგონათო, თუ ფერებას დაგვაკლებთ, გვაცადეთ, ჩვენ ვიცით მერეო. ვიღას ახსოვდა მაღარო და სოფლის აყრის საშიშროება. დედაკაცი ქმრის ოჯახიდან წავიდა, ცხრა, ბუღასავით მამაკაცის ჭერქვეშ დაიდო ბინა, ცხრა მგლის გვერდით მოიკალათა ერთმა უგუნურმა ცხვარმა! ღმერთო, შენ დაგვიფარეო!
პარმაღიანი, ადამჟამინდელი ქვითკირის სახლის ირგვლივ ტრიალებდა ნისლში ჩაძირული სოფლის გულისყური, როგორც დედამიწა თავისი ღერძის გარშემო.
ახლა პარმაღზე საღამოობით ბილწსიტყვაობა და უწესო როხროხი კი აღარ ისმოდა, არამედ ხმადაბალი, დინჯი საუბრები, მოზომილი ხუმრობა, მოკრძალებული გაძახილი და, რაც ყველაზე მეტად გასაოცარი, სოფლელთათვის გულზე ეკალდასასობი იყო, გიტარის მინორული კვნესა. გიტარას ფურგონის მძღოლი უკრავდა, სავალდებულო სამხედრო სამსახურიდან ახალდაბრუნებული ჭაბუკი. ისმოდა მელოდიას აყოლილი სტვენაც და, ზოგჯერ, მოგუდული ღიღინიც
ჭორი კი არ შეუთხზავთ, მართლა სახლობდა ზიზილო ცხრა მამაკაცს შორის, ცხრა მფარველის გვერდით და თავი ზღაპარში ეგონა.
სათიბებიდან გულშეღონებული რომ მოიყვანეს, მოასულიერეს, თაფლიანი წყალი ასვეს, დაუყვავეს, თან ორიოდ სიტყვით, ისე, რომ არ შეეწუხებინათ, მინიშნებით ათქმევინეს თავისი გასაჭირი, მყისიერად მიხვდა, რა ხალხთან ჰქონდა საქმე. უცებ მოიშინაურეს, შევიწროვდნენ, პატარა ოთახი დაუთმეს, ოთახის გასაღებიც მისცეს, როცა მოგესურვება, ჩაიკეტე, შენს გემოზე იცხოვრეო. ოღონდ საჭმელი მოგვიმზადე ხოლმე, წყალსაც ჩვენ მოგიზიდავთ, დაგვდე პატივი, სამზარეულოს საქმისგან გაგვათავისუფლეო. ებოდიშებოდნენ, სამადლობელ სიტყვებს ეუბნებოდნენ, მხსნელად და ანგელოზად მოგვევლინე, სამზარეულოში მორიგეობას გადაგვარჩინეო, ქვაბების რახუნს და თეფშების რეცხვასო. ისიც სიამოვნებით ტრიალებდა, უმზადებდა კერძებს ცხრა ერთბაშად შეძენილ მეგობარს, რომლებიც ხშირად მისთვის გაუგებარ თემებზე საუბრობდნენ და არაფრით ჰგავდნენ მისი სოფლის კაცებს, არც ამინდს უკურთხებდნენ, არც მოსავალზე ბჭობდნენ, არც არყის გამოხდას აშურებდნენ ძველ მთვარეს, არც ინკასატორ ანეპოზე ჩიოდნენ, მრიცხველში შეუტანელი ჩასართავის გამო ჯარიმა გადაგვახდევინა, ქვითარი არ გამოგვიწერა, ჩვენი ფული საკუთარ ჯიბეში ითუთქაო; არც ნადირობის ამბებს ამბობდნენ და არც დედაკაცების სამდურავს.
ზიზილო თავის ოთახში რომ ჩაიკეტებოდა, მაშინღა ფიქრობდა, რომ ეს მშვიდი და უზრუნველი ყოფა დროებითი იყო, რომ ბუნებას რაღაც შეეშალა, ამიტომ მოხვდა სიზმარეულ სამყაროში. უკვე ერთი კვირა აშორებდა თავის ნამდვილ ცხოვრებასთან, სიმივით ნეტარ ღიღინად გაბმული ერთი კვირა. დრო მისთვის იქცა შიშად, რადგან მომავალი იყო ბუნდოვანი და უცხო.
არაფრის შეცვლას არ ცდილობდა, თავისით ხომ არ მოსულა, ბედმა თუ უბედობამ მისდა დაუკითხავად წარმართა ყველაფერი და ისიც დამორჩილდა. ოღონდ, წუხილიანი კითხვა შეუძრავდა გულს ჟამიჟამზე, ნუთუ არ მეძებს ჩემი ქმარი, ნუთუ მართლა მთლად გამიმეტაო? ისევ ძველებურად მოიწყენდა, მოეშვებოდა, როგორც ადრე, სულ პირველად, რაკიღა მიხვდა, ქმრის ოჯახი შეთქმულებას მიწყობსო. აივანზე ფარდაგწაფარებულ ტახტზე დაჯდა მაშინ, მოკრიალებულ ცას გაუშტერა თვალი, გულგვამიდან ავად ამოებჯინა ნაღველი, მთელ სხეულში ნერვული ჟრჟოლისმომგვრელი. კესანეები გაახსენდა, ბოსტნის ღობის იქით ბალახბულახში ამოცქრიალებული. გულხელი დაიკრიბა ცას მიშტერებულმა და თავისი გაჩენის დღე კი არ დასწყევლა, ღმერთსა და გამჩენს შესთხოვა, მინდვრის ყვავილად მაქციე, თუ მართლა რამ ძალა გაგაჩნია, შემისრულე ეს სურვილი, რომ ჩემმა ქმარმა მეძებოს, მერე მიპოვოს, მაგრამ ვერკი მიცნოსო. იჯდა უძრავად, თითქოს უძრაობაში ეპოვა საშველი. აღარც მამამთილის გამაბეზრებელ ბუზღუნზე იხეთქავდა გულს, აღარც უფროსი მაზლის ცოლის მრავალმნიშვნელოვან ნართაულებს დაგიდევდათ, აღარც ინდაურების ჩასახეთქი ჭინჭრის კრეფით იშუშხავდა ხელებს, აღარც წყაროდან თრაქავდა ფუთიან კოკებს. იჯდა, მიშტერებოდა მოკრიალებულ ცას და განა ფიქრობდა, უსაშველო, არყოფნის მსგავს მოსვენებას მისცემოდა. დაახლოებით ასე ემართებოდა ხოლმე საღამო ხანის მოტანებისას, საქმეს რომ მოილევდა, კაბას გამოიცვლიდა, სველი სავარცხლით გადაისწორებდა თმას და ვეება კაკლის ძირას მდგარს, ავტობუსის მოლოდინში, თვალი გზისკენ ეჭირა. ქმარი ქალაქად მუშაობდა მარგანეცის გამამდიდრებელი ქარხნის მუშად.
- ძალიან გიყვარს? - ჰკითხა ერთხელ მეზობლის ქალმა, - რა შეხვედრებს უწყობ!
- ქმარია, აბა არ მეყვარება?
ვერ გაეგო, რა სურდათ. ლამის ხელით შეხებოდნენ მისეულს, გულში განგებისად გადანახულს, რაზეც იგი არ ლაპარაკობდა. განა ჰქონდათ მის სულში ფათურის უფლება? მაგრამ მაინც ახერხებდნენ. წყაროსთან განაპირებით მჯდომს მდუმარებასაც კი არ პატიობდნენ, რადგან ქიშპიანი შურითა თუ მათთვის დაფარულისა და ამოუხსნელის შეცნობის სურვილით შეპყრობილთ, ვერასგზით გაეგოთ, ხევ-ხევ ჩაკიდებულ შქერიანში აცეტებული პეპლების ცქერისას სხვაგვარი სხივი რად ჩაუდგებოდა თვალებში; ანდა ქარიანში რად დარდობდა, შფოთავენ ხეებიო. განა შეიძლებოდა ამის გაგება? ქარი ხომ ქარია... ხეების შფოთვაზეც ვინ ლაპარაკობს... ან შინდის საკრეფად წასული, მის მეტი ვინ იჯდა ხოლმე ლამის მიწამდე დადრეკილ ჟვერებს შეყუჟული და ეწაფებოდა ტყის სურნელებას; მის გარდა, სხვას, ვინ გიჟს მოუვიდოდა აზრად, ცალუღელა ხარის თვალში ჩამდგარი სისველე ნამდვილი, ადამიანებისთვის ესოდენ ნაცნობი და ახლობელი ცრემლი თუ იყო, მარტოობის ნამდვილი გლოვა.
ირგვლივ მყოფთ ყველას ეუცხოებოდა მისი დაფარული თუ გამჟღავნებული აზრები, ბევრი რამ, მათთვის გაუგებარი და, ამდენად, მიუღებელი, ყველას და, განსაკუთრებით, მისივ ოჯახის წევრებს. ამიტომ მოსახდენი მოხდა.
აქ სხვა სამყარო იყო, ქალაქელ კაცთა, მიწისქვეშა სიმდიდრის მაძიებელთა სამყარო. და აქაც გულს აწყალებდა ნისლი, რადგან ზიზილოს ქალური გულუბრყვილობა სძლევდა, მას ლამის დაეჯერებინა, უამინდობის ბრალია, ჩემმა ქმარმა აქამდე რომ ვერ მომნახაო.
საღამო სველი და სუსხიანი იყო, პარმაღზე გაჩერება აღარ შეიძლებოდა. დიდ ოთახში ბუხარი გააჩაღეს, რიგრიგობით უსხდნენ ცეცხლს, ველზე მთელი დღის დანესტიანებულ ტანსაცმელს აშრობდნენ, თან პაპიროსს აბოლებდნენ და თავ-თავიანთთვის ფიქრობდნენ, როცა ბიძინამ, სიტყვაძუნწმა, ლამის უცოლშვილოდ გადაგებულმა გეოლოგმა, მთელი სიცოცხლე არშიყობასა და დროსტარებაში რომ გაეტარებინა და ახლაც, თუ სიტყვა მოიტანდა, ქალის კალთას გამოკიდებული კაცის რა ვთქვი მეო, მაინც ამას ამბობდა, თან იფურთხებოდა, ქალაქიდან ამოტანილი ხორაგი - ”აგურის” პური, თევზის კონსერვის ქილები, მანგოს წვენი, მოსკოვური ძეხვი, ინდის ხურმა და უამრავი სიგარეტი ( რაც მთელი დღის ნალოდინევი ამხანაგების მზერას ლამის უცეცხლოდ აენთო) - ზედ შუა მაგიდაზე დაახვავა. სანამ სიგარეტების დანაწილება მომთავრდებოდა, ბიძინა იდგა გაუნძრევლად, ბანდეროლივით შეფუთული რაღაც ჰქონდა იღლიაში გამოჩრილი, ვერ მოეხერხებინა, სად დაედო. ჯერ არავინ იცოდა, რომ მან ქალაქიდან მოტანილ ხორაგს ზიზილოსთვის საგანგებოდ ნაყიდი საჩუქრებიც მოაყოლა. განა რამ განსაკუთრებული, მაგრამ მამაკაცური მკაცრი გემოვნებით შერჩეული: თმაში ჩასაბნევი შოკოლადისფერი სავარცხელი, იაფფასიანი სუნამო - ”თეთრი აკაცია”. მუშამბის მოჩითული წინსაფარი, მიწისთხილი და ახალთახალი ნუგა, აგრეთვე ფერადბურთულიანი ქინძისთავები.
ქალი რომელიღაც გეოლოგის ტოლსტოურის სახელოზე ამწყდარ ღილს აკერებდა ისევ, ბიძინამ გახვეული კალთაში რომ ჩაუდო ყველას თანდასწრებით. იგი ამხანაგების სახეებზე მოზეიმე ინტერესმაც ვერ აიძულა, ჩვეული მდუმარებისთვის ეღალატა, რაიმე, თუნდაც ორიოდ სიტყვა ეთქვა. ხოლო ქალი, როცა სათითაოდ შლიდა ათასნაირად შეფუთულ ნივთებს, კუთხეში სკივრზე მიმჯდარმა ბიძინამ თავი ჩაჰკიდა. ვერავინ მიხვდებოდა, ქალისადმი ასეთი ყურადღების გამო დაიმორცხვა (რადგან, როცა ქალის ნელამოძრავი ხელები საჩუქარს საჩინოს გახდიდა, ყველა ერთმანეთს გადახედავდა, ესაოდა, ვერ უყურებ ამ მუნჯს, როგორ მოიფიქრა, ბარაქალა მის კაცობას, ყველას გვაჯობაო), თუ სხვა რამ საფიქრალი მოსძალებოდა. მერე და მერე მორიდებით შეაპარებდა მზერას ჯერ ქალს, შემდეგ ამხანაგებს, სახეზე ერთი და იგივე სურვილი რომ აღბეჭვდოდათ - ნეტავი მოეწონოს, გაუხარდეს და ამით ჩვენც გაგვახაროსო. ქალმა კი გულზე აიგროვა ყველაფერი და ასე უსიტყვოდ გამოხატა მადლიერება, სიხარულიანი მღელვარების ცრემლი რომ შეიძლებოდა მოჰყოლოდა.
უხერხული, მრავლისმეტყველი სიჩუმე ჩამოვარდა, ფურგონის მძღოლიც კი აღარ უსტვენდა, მუდამ მხიარული ჭაბუკი. აფუტდა თამბაქო. ფიქრით აივსო ნესტიანი ტოლსტოურებიდან ასული ორთქლითა და მამაკაცთა სუნთქვით ისედაც დამძიმებული ოთახი. იმ კარისკენ ეჭირათ თვალი, საიდანაც ქალი გავიდა. თითქოს ბიძინაზე იყო სიტყვა, თითქოს მას ყველაზე მეტი უფლება ჰქონდა ფიქრიანი სიჩუმის დარღვევის. მოულოდნელად, ხნიერმა გეოლოგმა თქვა: ყველა ყველა, მაგრამ აქ სამიდღემჩიოდ ხომ არ მოვსულვართ, ჩვენს მოვალეობად მიმაჩნია, ვიზრუნოთ ამ ქალზე.
ყურადღებით მოუსმინეს, არავის შეუცხადებია ნათქვამი. განა სხვებსაც იგივე არ აფიქრებდათ? პირველი ვერავინ ბედავდა ამაზე სიტყვის ჩამოგდებას. ისევ ხნიერის გამბედაობამ იმარჯვა:
- თუ არაფერს ვიღონებთ, გამოსავალი როგორ მოიძებნება. თქვენც ხედავთ, კარგი ადამიანია, პატრონი არა ჰყავს, ქომაგი, ამიტომ ჩვენი სინდისი გვავალებს, ვუპატრონოთ.
- თუკი რამ შეგვიძლია!.. - ეჭვიანად თქვა ჯგუფის უფროსმა.
- მე ჩემი მოგახსენეთ. ძალა და შეძლება კი არც ერთ თქვენგანს არ აკლია... - ცეცხლი შეუნთო ხნიერმა რვა ვაჟკაცის პატივმოყვარეობას.
არ იყო სახუმარო საქმე და ცოტა ხნით ყველა ჩაფიქრდა. ქალს რომ ამ წუთს მათი სახეები ეხილა, უთუოდ ყველას მხდალად მონათლავდა. არც გაემტყუნებოდათ, რადგან ადამიანი სამოქმედო გზის არჩევამდეა უმწეო. გაურკვევლობა და დაბნეულობა განუყრელია ერთმანეთისგან. დაძაბული მდუმარება ფურგონის მძღოლმა დაარღვია.
- გავიკითხავ ვინაა, დავხვდები, ერთი მამაპაპურად ვანთხევინებ სისხლს.
- არავინ გამოხმაურებია მის ნათქვამს, საქმის მოგვარების ამგვარი ხერხი აშკარად არ უჯდებოდათ ჭკუაში. რა ვუყოთ, რომ ქალი აცრემლებული არ უნახავთ. მერე რა, რომ ხმამაღლა არ ჩიოდა სადარდელს. თავშეკავება მამაკაცთა თვალში მეტ ღირსებას მატებდა მის სევდას, აქაური ნისლივით უსაშველოსა და მძიმეს. ეჭვი არ იყო, უყვარდა მას თავისი ქმარი, უყვარდა, იმისდა მიუხედავად, იგი იმსახურებდა თუ არა სიყვარულს, ამაზე მსჯელობას აზრი არ ჰქონდა. ახლა წინდახედულად უნდა ემოქმედათ, შედეგი მათ მოზომილ ქმედებასა და ტაქტზე იყო დამოკიდებული.
- ქმარს უნდა შევხვდეთ, - თქვა ზერომ, როგორც სჩვეოდა ხოლმე, წინა ორი ოქროს კბილი ოდნავ გამოანათა, - დაველაპარაკოთ კაცურად, ვნახოთ... თუ ურჯულო არაა...
- ურჯულო რომ გამოდგეს? - ენაკვიმატობამ წასძლია უშანგს, მელოტ თავზე ვეება ხელისგული გადაისვა, თვალებით ჩაიღიმა საქციელწამხდარმა, რადგან უადგილო ხუმრობის გამო, მანამ იგრძნო სინდისის ქენჯნა, სანამ შენიშვნას მიიღებდა:
- კარგი რა, კაცო!
- უზიარებლად მოკლავ ადამიანს!
- აბა, შენა ხარ, და!..
- გამახსენე მერე, ანეკდოტს გეტყვი მაგაზე! - აზრები ხოშკაკალასავით წამოვიდა აქეთ-იქიდან.
ცოტა ითათბირეს, გადაწყდა, რადაც უნდა დასჯდომოდათ, ქმარი მოეყვანათ და ქალისთვის შეეხვედრებინათ. გაეგოთ ყველაფერი, რასაც ქალი არ ლაპარაკობდა, შეკითხვას კი ვინ შეჰკადრებდა. ეგებ სიკეთე მოჰყოლოდა მათ ცდას, შეერიგებინათ ცოლ-ქმარი, ოჯახი ეხსნათ დანგრევისგან, მერე მშვიდად დაეტოვებინათ აქაურობა, ეს მომავალში ასაყრელი სოფელი, რათა ზიზილოზე დარდი თითოეულის ცხოვრებას მყეფარ ძაღლივით არ ასდევნებოდა. დაყოვნება ავნებდა საქმეს, ოღონდ ჯერ ქალისგან ელოდნენ ნებართვის მსგავს პასუხს, მის დაუკითხავად ხომ ვერ იმოქმედებდნენ.
კარზე რომ მიუკაკუნეს, ქალმა არ გამოიხედა. გაოცდნენ, ნუთუ ასე ადრე დაიძინა, ევახშმა მაინცო. განმეორებით გაბედეს დაკაკუნება და ქალმაც მაშინვე გააღო კარი, გაუბედავად, ნელ-ნელა. ეტყობოდა, მთელი ამ ხნის განმავლობაში ზღურბლთან იდგა ატუზული. ნამტირალევი თვალები დასიებული ქუთუთოებიდან ძლივს მოუჩანდა. აბუზულ ბეღურას ჰგავდა. მისი სხეულის უმწეო პოზამ მამაკაცებს კიდევ მეტად გაუმძაფრა გადაწყვეტილების სისრულეში მოყვანის ჟინი, ვერგამოთქმული, მხოლოდღა მზერაში ჩაქცეული, გულწრფელი ნუგეშის უტყუარი და უღალატო დასტური.
- ყველაფერზე თანახმა ვარ, - ქალმა პირველმა თქვა სათქმელი, - თქვენ ხომ ჩემზე მეტი გაგეგებათ...
ცხადი გახდა, ხის ტიხარს საიდუმლოდ არ შეენახა მათი საუბარი. მოისმინა, ძალიან კარგი, თავიდან აღარ დასჭირდებოდათ ახსნა, დასამალი რა ჰქონდათ. მაგრამ რას მოასწავებდა ქალის ცრემლი? მისდამი ზრუნვით გამოწვეულ გულამაჩუყებელ სიხარულს თუ ძალაუნებურად უკვე უარყოფილ, დროებით მოკვეთილ მისეულ ცხოვრებასთან კვლავ მიბრუნების კაეშნიან ყოყმანს? ჯერ არავის შეეძლო ამის გარკვევა.
იქნებ ჯოჯოხეთური თმენის შედეგი იყო ცრემლი, ვერახდენილ ფიქრებთან გამოთხოვების სინანული; უბადრუკი ფერფლი აუხსნელი იმედისა - ” მოვა, შეიტყობს თუ არა ჩემი წამოსვლის ამბავს, ნაჯახს წამოავლებს მაშინვე ხელს, გიჟივით მოვარდება, ღრიალით აიკლებს აქაურობას, ქვეყანას შეყრის. თავს არ ვიცოცხლებ, თუ არ დაბრუნდებიო, შენც მოგკლავ, სულ ერთია, ჩემი ხელის წერა შეიქნებიო. ვინ არიან ეს გადამთიელები, რა უფლებით დაგისაკუთრეს, ან შენ როგორ ჩერდები მაგათთანო. ცეცხლის წაკიდებით დაემუქრებოდა მათ სამყოფელს, პატრონები თქვენ ძვლებსაც ვეღარ გაზიდავენ აქედანო, სიბრაზისგან ლამის დასკდომამდე დაბერავდა კისრის ძარღვებს. ცოფიანს დაემსგავსებოდა, ახლავე შინ წამოდი, ცოდვა არ დამატრიალებინო, თავი არ იმართლო, სიტყვის თქმა არ გაბედო, დაღუნე თავი და ძაღლივით გამომყევიო. მაშინ ისიც დაღუნავდა თავს, აედევნებოდა უახლოესს და ერთადერთს, ყველაფერს აპატიებდა”.
ფიქრი ფიქრად რჩებოდა, აზრი არ ჰქონდა, არაფრის შეცვლა არ შეეძლო. კვლავ აქ იყო, ამ უცხო, დროებით ბინადადებულ ხალხთან, მისი ბედი რომ ებარათ.
- მე ყველაფერზე თანახმა ვარ, - გაიმეორა ამიტომ და ცხრა მამაკაცს უნებლიეთ კვლავ შეახსენა, თუ რა დიდი პასუხისმგებლობა იკისრეს, რომ შეცდომის უფლება არ ჰქონდათ.
მეწყერივით კი არ მოვარდნილა გიჟადქცეული, კისრის ძარღვებდაბერილი, მუქარითა და ლანძღვით იქაურობის ამკლები, არამედ მოიყვანეს მშვიდი, ენასკბილდაჭერილი, ოდნავ გაოცებული და უკმაყოფილოც, იძულებითი შეხვედრით დაბნეული. შინდისფერ შალის სვიტერში ჩაემალა კისერი. ნისლისთვის ზურგი მიეშვირა, დაგოჯიჯებულ ხელებს არიდებდა უცხოთა მზერას, შარვლის ჯიბეებში მალავდა. ისე ეჭირა თავი, თითქოს ბუზი არ აფრენოდეს, ვერ იტყოდი, ეს თავყრილობა მის საქმეს თუ ეხებოდა. მოკლედ, ნამდვილი ტეტია იჯდა გეოლოგთა სახლის პარმაღზე.
- იცოდი, რომ ზიზილო ჩვენთან იყო? - ჰკითხა ჯგუფის უფროსმა, რაკი მიხვდა, ხვალ ამ დრომდე შეუძლია ასე გალენჩებულმა იცადოს, ეგ სიტყვის დამწყები არააო. დაწყებას ვინღა ჩიოდა, პასუხიც არ აღირსა, ამიტომ გაღიზიანებას ვეღარ მალავდა, ტომის ბელადივით იდგა განზე ფეხებგაბჯენილი, ტოლსტოურა ბოლომდე ჩაეხსნა და გულზე ხელებდაჭდობილი, ჯიქურ იმზირებოდა.
- რა თქმა უნდა, იცოდი, იცოდი და მაინც არ მოაკითხე, ასე არაა?
ტეტიამ თავი დაიქნია. ჯგუფის უფროსმა მდუმარ, მაგრამ ჩახმახივით ყალყზე შემდგარ ამხანაგებს ეჭვიანად გადახედა ნიშნად იმისა, არ გაგიკვირდეთ, ამ უგერგილომ პირში ჩალაგამოვლებულები რომ დაგვტოვოსო. რა დიდი გამჭრიახობა უნდოდა, დღესავით ნათელი იყო, ვისთანაც ჰქონდათ საქმე, რაც ერთგვარად აძნელებდა ნამდვილ კაცურ საუბარს. ჯგუფის უფროსი მაინც მაქსიმალურად ინარჩუნებდა წონასწორობას. თუმცა ერთი სული ჰქონდა, კინწისკვრით გაეძევებინა ეს მუდო, ვისი სახის უაზრო, არაფრისმთქმელი გამომეტყველება ვერანაირი იმედი იყო, რომ საქმე ქალის სასარგებლოდ გადაწყდებოდა. ზედმიწევნითი სიზუსტით უნდა გამოეზომა ყოველი სიტყვა. პირველ და უპირველეს საზრუნავად ქცეულიყო არა მარტო ქალი, არამედ ამხანაგების ლაგამამოდებული მოთმინების შენარჩუნება, ყოველი წუთი სასწორზე რომ აგდებდა. იგრძნო, შემოსარიგებლად მოწვეული ქმრის სიმშვიდე გაურკვეველი ნიღაბი იყო, ქალის ბედზე მწუხართა შეურაცხმყოფელი, არაფრადჩამგდები, და წინასწარ ვერავითარ გარანტიას იძლეოდა. ტეტიას უშფოთველი შემგუებლობა თავიდანვე წამგებიან პოზიციაში აყენებდა სერიოზული საუბრის მოსურნეთ. ისეთ ციხესიმაგრესთან ჰქონდათ საქმე, ეშმაკიც ვერ უპოვნიდა კარს. დუმილის წყვდიადში თავშერგულ ამ ფლეგმატურ არსებას ცოლის დაკარგვა, ეტყობოდა, დიდ დანაკლისად არ მიაჩნდა, მაგრამ ეს როდი იყო მთავარი. ჯგუფის უფროსს ყველაფერი ისე უნდა მოეწყო, რომ ტეტიას შემხედვარეთა სახეებზე გაჩენილი ბოღმიანი სინანული ( მღაღადებელი იმისა, ვის გადავეყარეთ, რატომ გავუყადრეთ თავიო) აშკარა მძვინვარებად არ გადაქცეულიყო. განა დებოშს ერიდებოდა, ქალი ღირდა, თუნდაც მთელ სოფელთან ერთ კარგ ჩხუბად, მაგრამ საქმეს რომ არ წაადგებოდა? შეშფოთებული მიუბრუნდა ჯერ ამხანაგებს, - მადროვეთ, თუ მენდეთ, მადროვეთ კიდეც! - მერე კი ტეტიას, - აქ ძალით არავის მოუყვანიხარ, არც სახვეწარი გვაქვს რამე, ორიოდ კითხვა გვინდა მოგცეთ, ოღონდ იცოდე, სიმართლე უნდა გვიპასუხო. თანაც გაიფიქრა, ამ ლაყემ მართლა გაიღიმა თუ მომეჩვენა, იქნებ შინაგანი დაძაბულობის გამო შეეცვალა სახის გამომეტყველება, ასეთებს ხომ ვერ მიუხვდები, იღიმიან თუ სიმწრით იღრიჯებიანო.
სახლი ფარღალალა იყო და პარმაღზე ლაპარაკი კარგად სწვდებოდა შენობის ყოველ კუთხე-კუნჭულს, ქალს მიყურადებაც არ დასჭირდებოდა. ტეტიამ უცებ ცხვირი დააცემინა და წამიერად ისეთი სასაცილო შესახედი გახდა, რომ ვიღაცამ, ხეირიო, მიაძახა ქილიკით. იმანაც შეიფერა, მადლობის ნიშნად, თავი დაიქნია, რაღაცის თქმასაც ლამობდა თითქოს, მაგრამ ჯგუფის უფროსმა მოულოდნელად, პირში ბურთის ჩაჩრასავით მიაგება:
- ცოლი გიყვარდა? - წარსული დრო საგანგებოდ აირჩია, რათა ქალის ცხოვრების ის მცირედი მონაკვეთი, რაც ერთმანეთი გაიცნეს, არ შეურაცხეყო. მას თავისიანად თვლიდა, ამიტომ აწმყოს ტაბუ ედო. ქალიც უკვე სხვა ქალად წარმოედგინა, იმ მუდოს ცოლად, ვერავითარ შემთხვევაში.
- სიმართლე თქვი, არ მოგერიდოს!
ტეტიამ გაუბედავად დააქანჩალა თავი, ხოო.
- მასაც უყვარდი?
ახლა მარტო თავი კი არ დააქანჩალა, სიამაყით თავდაჯერებული, გაიკრიჭა საბრალობლად.
- ერთმანეთი გიყვარდათ და მაინც ვერ თანხმდებოდით?
- რატომ, ვთანხმდებოდით, მშვენივრად ვთანხმდებოდით. - სათითაოდ მოატარა თვალი გეოლოგთა გაყინულ სახეებს, არაფერში დამადანაშაულოთ, დამიჯერეთ, კარგ ქმრობას ვუწევდიო.
- მაშ, უკმაყოფილება რაღაზე გქონდათ?
- იმაზე, რომ ყაირათი აკლდა, ძალიან აკლდა, მამაჩემიც მუდამ ამაზე ემდუროდა. თქვენც კაცები ხართ, დამეთანხმებით, ოჯახის ყადრი ყველამ როდი იცის, - კაჭკაჭივით ამოიდგა ენა. გასაოცრად ცქვიტი, აქტიური გახდა. ვიწრო ჭრილებში ჩამჯდარ თვალებს აქეთ-იქით აცეცებდა, ყველას ერთდროულად მიმართავდა, დუმილით გასარკულ სახეებზე დაატარებდა კატასავით ფრთხილ მზერას, ამაოდ ეძებდა თანაგრძნობას, მხრის აბმის ნიშანწყალს. პარმაღზე ნისლის ფრქვევასავით უაზრო, ძალაგამოცლილი მისი სიტყვები თუმც მიზანს ვერ აღწევდა, მაინც საფანტივით მიაყოლა, მაინც ცოდვილობდა, უცნაურად დამუხტული დუმილი თავის სასარგებლოდ მიეთვალა. ქალის ავბედითობის ხორცშესხმულ ხატად მოევლინა იგი გეოლოგთა სამყოფელს და გაოცებით დაზაფრულებზე ახლა აშკარა იერიში მიჰქონდა, ამბობდა - უყაირათო ცოლი ზარალია ოჯახში, მეტი არაფერი. ქალმა საქმე თავისი ხუთი თითივით უნდა იცოდეს.
- მაინც რას უწუნებდი, უფრო კონკრეტულად, გასაგებად თქვი, - გააწყვეტინა ჯგუფის უფროსმა, - რაში დებდი ბრალს?
- ბატონი ხარ, გეტყვი, მაგრამ რასაც მოისმენ, მარტო ჩემი კი არა, მამაჩემის აზრიცაა. განა ტყუილად ჩივის, გემრიელი თონეულის ჭამას დავეღირსეო.
- რაო? - გაოცდა ჯგუფის უფროსი, უფრო დაემსგავსა ტომის ბელადს.
- ამოკვრისას პურებს წვავს, შეშა არ ეზოგება, თონეს ისე ავარვარებს, განელებას საღამომდე უნდა ელოდო, არც ზომა იცის, არც წონა, ზარალი კი აი, აქ არის, ამან უნდა ზღოს, - ქედი წაიდრიკა, დანაოჭებულ, მზედაკრულ, ყვითელ კინკრიხოზე დაირტყა ხელი, - ჯანი გამიტეხა ამდენმა შრომამ. ეს კი, იმის მაგიერ, დანაშაული შეიგნოს და მამამთილს ბოდიში მოუხადოს, როგორც ქმრის ნამდვილ მონამორჩილ ცოლს შეეფერება, იცით, რას ბრძანებს? ჩემი ნახელავი თუ არ მოგწონთ, თქვენც ადექით და ფურნეში გამომცხვარი მიირთვით, ღვთის მადლით, მაღაზიაში ბევრი არისო. ამის პატიება შეიძლება? მითხარით, შეიძლება?
კრინტი არავის დაუძრავს, ოღონდ მდუმარეთა თვალთაგან დაკვესილ მზერას რაღაც სიბრალულის მსგავსიც შეერია და გაუმხელელმა სიხარულმაც შეჟონა ტყვიასავით მძიმე, ბოღმაგარეულ განწყობაში, იმედის სუსტ სხივად ჩამოდგა. არა, მონა არ ყოფილა ზიზილო. მთლად არ წასულა მისი საქმე! დაე, ისმონოს ამ ჩიტირეკიას ლაყბობა, ბოლომდე უსწოროს თვალი სიმართლეს და ისე მოითხოვოს პასუხი, როცა გამოიხმობენ, პირისპირ შეახვედრებენ ქმარს. ჯერ კი ყოველივე წვრილ-წვრილად ჩამოფქვას.
- თქვენ გგონიათ, რახან ცოლი თავისი ნებით გამეცალა, მიმატოვა, ხელი ამაღო, უთუოდ დამნაშავე უნდა ვყოფილიყავი? სულაც არა, ენა ვერ მოთვლის, რაც მისთვის მიპატიებია. ქორები რომ მოიჩვია, მარტო ეს კმარა, მარტო ამითაც ჩანს, რა მეოჯახეა.
- როგორ თუ მოიჩვია? - გაოცდა ჯგუფის უფროსი.
- გიკვირთ, ხომ? ქალაქელებს ყველაფერი გიკვირთ, განა არ ვიცი, ახლავე აგიხსნით. სოფელში ქალს ჰაუ-ჰაუს დაძახება რომ დაეზარება, იმაზე ლაპარაკი ზედმეტია. დღეში, სულ მცირე, ორმოცდაექვსამდე ხომ მაინც უნდა დაიძახოს, ხომ უნდა დააფრთხოს ის ვერანა!
კაცები აჩოჩქოლდნენ, ერთმანეთს გადახედეს. მთელი საუბრის განმავლობაში პირველად დაირღვა საყოველთაო ჯიუტი დუმილი, ოქროსკბილება ზერომ იკითხა:
- ქორი თუ არ ჩანს, მაინც უნდა იყვიროს ქალმა?
- აბა როგორ, - არ დაიბნა ტეტია, - მაგას თქმა უნდა? ქორი რომ გამოჩნდება, შენს ეზოს მიზანში ამოიღებს, რაღა დროსია, ძახილზე გული გაუსკდება თუ რა?
უეცრად გაქრა ქალზე ზრუნვა და ფიქრი, თავშეუკავებელ ხითხითად ამოსკდა ბოღმაგარეული ირონიაც და ტეტიას გულმართალი, მაგრამ კლოუნის მოულოდნელი ტრიუკივით ვირტუოზულად შემოთავაზებული უშუალობა.
ჯგუფის უფროსს ისევ ტომის ბელადივით ღირსეულად ეჭირა თავი, ღიმილიც არ მიჰკარებია მის სახეს, ოდნავაც არ შეუნელებია თვითკონტროლი. ცალი ხელი მსწრაფლ ასწია მაღლა და მის ნიშანზე კვლავ დადუმდა პარმაღი.
- მოკლედ, გინდა თუ არა ცოლი! - კბილებში გასცრა ჯგუფის უფროსმა. - შენგან ძნელია, რაიმე გარკვევით გაიგოს კაცმა, თქვი, გინდა თუ არა! - მხოლოდ კატეგორიული შეკითხვა კი არა, ბრძანებაც ისმოდა მის ხმაში. ძლიერი კაცი ყოველგვარი მიკიბულ-მოკიბულობის გარეშე, სწორ გზას სთავაზობდა, ამიტომ ტეტიამ მორჩილად დაუქნია თავი.
გამაღიზიანებელი, ყველაფრის გამაუფასურებელი თანხმობა იყო, ლამის სასტიკ უარივით შემძვრელი. გრძნობებზე ლაპარაკი სისულელედღა თუ ჩაითვლებოდა, უბადრუკ ინსტინქტებს შერჩენოდა ორთა შეწყვეტილი კავშირის სინანულიანი ხსოვნა, რამაც ჯგუფის უფროსი სამსჯავროს მოწყობის გუნებაზე დააყენა. ნუთუ ამის გვერდით ცხოვრობდა ქალი? წარმოუდგენლად ეჩვენა, რომ ამასთან ათევდა თავისი ქალობით სავსე ღამეებს, მოუნდა, გამოემზეურებინა უღირსისგან წიხლდადგმული მისი ქალობა. დაესაჯა, მაგრამ დაესაჯა არა მარტო ის, არამედ ყოველი აქ მყოფი, და ასე, ერთობლივი ტკივილით ეცადა ქალის შეცდომათა გამოსყიდვა. შეახვედრებს ახლა ცოლ-ქმარს და სამსჯავროც მთელი თავისი ულმობელობით იზეიმებს.
თვალით ანიშნა კიდეში მდგომ ფურგონის მძღოლს, რომელიც სწრაფად მიბრუნდა, პარმაღიდან დიდ ოთახში გამავალი, ჟანგიან ანჯამებზე დაკიდული კარი შეაღო და გაუჩინარდა.
მიხვდა ტეტია, რომ ქალთან შეგზავნეს იგი. მოლოდინმა გაუბრწყინა სახე, მხრები ჩამოყარა, დახურულ კარს მიაშტერდა.
პარმაღს კვლავ დუმილი შეესია, ააფორიაქა ფიქრი... ფიქრი... ფიქრი... ერთიმეორისგან ცა და დედამიწასავით დაშორებული, მაინც ერთ ჯადოსნურ რკალში მოქცეული, ერთი მუხტით დასენილი.
”მოგეცა ლხენა, შეხედავს თუ არა, დაუფიქრებლად ჩამოეკიდება კისერზე, ერთბაშად გაგვაბითურებს. ქალია, არც მოეთხოვება მეტი”.
”კაცს მაინც ჰგავდეს! ნაძლევს ჩამოვალ, ნათხოვარი ჯაგრისით კბილების გახეხვაზე უარს არ იტყვის”.
”ნისლმაც ხომ წაიღო ტვინი, რაღა მაინცდამაინც ჩვენს ჩამოსვლას დაემთხვა”.
”დამინახავს თუ არა, ტირილს დაიწყებს, შემაბრალებს თავს, კარგად ვიცნობ, ცოლია ჩემი, მა რა იქნება”.
”ისტორიული სახლია, უძველესი ქვითაა ნაგები. ამ ქვების თვალწინ ისევ აღსდგება დანგრეული ოჯახი”.
”კარგი ქალია, მაგრამ მაინც ტეტიაა, სიმართლეს სად გაექცევი, აბა, სხვაგვარად, ამასთან როგორ შეუძლია დაბრუნდეს”.
”მალე დაბინდდება, წყალი კი მოსაზიდია”.
”ყველაფერი მოისმინა, რაც აქ ითქვა, ნეტავი ღელვამ ღირსების გრძნობა არ დააკარგვინოს”.
”ეგონა, ვერ გავძლებდი უმისოდ, სად გაიქცეოდა, განა არ ვიცოდი, სანანებლად გაუხდებოდა სულელური წინდაუხედაობა. იქნებ ქალაქელების შემხედვარეს, ძველებურად აღარც მოვეწონო”.
” ამ საცოდავ ბედოვლათს ნეტავი როგორ ესმის ჩვენი სიჩუმე?!”
” ქალებს რა იოლად შეუძლიათ პატიება, ამაში ისინი ღმერთებს ჰგვანან ”.
”ნუთუ მართლა ქარხანაში მუშაობს ეს კაფანდარა ლეში, ნუთუ მართლა რაიმე გამოსდის ხელიდან”.
”ნეტავი ჩემი მირთმეული სავარცხელი ებნევა თმაში?”
” ფუი, აუტანელია უღირსი გამარჯვებულის ცქერა”.
”კაცმა არ იცის, სიკეთეს ჩავდივართ, თუ ბოროტებას, ასეთ ქმართან რომ ვცდილობთ შევარიგოთ?”
ფიქრიან დუმილში ტეტიას ისევ დააცემინა ცხვირი. მაგრამ აღარავინ გამოხმაურებია, აგდებითაც აღარავის უთქვამს, ხეირიო. სიჩუმე წყევლასავით იყო, უღვთო წყევლასავით.
ყოველი წამის სვლა იგრძნობოდა, უმცირესი დროც კი გულის შემძვრელად ხმაურობდა. გამოვიდოდა ახლა ქალი, მერე, იმისდა მიუხედავად, რას იტყოდნენ ან არ იტყოდნენ, დაემშვიდობებოდა ახალშეძენილ მეგობრებს, მიატოვებდა პარმაღიან ქვითკირის სახლს და, ქმრის კვალში ჩამდგარი, ისევ დროებით უარყოფილ თავის ძველებურ ცხოვრებას მიაშურებდა. ასე იქნებოდა, რა თქმა უნდა. ოღონდ მალე, რაც შეიძლება მალე დამთავრებულიყო ეს საშინელი სცენა, აღარ ეცქირათ ტეტიას გულის გამაწვრილებელი პოზისთვის, მისი გამაღიზიანებელი თვითდაჯერებულობისთვის, ქალის გულშემატკივართა წინაშე, სულ რომ რაღაცას იმადლებოდა. მას ხომ განაღდებული ჰქონდა გამარჯვება.
კარის ჭრიალმა ერთ ადგილას გაყინა ფიქრი, გააწბილა ყოველგვარი წინასწარი ვარაუდი, რადგან პარმაღზე ფურგონის მძღოლი მარტო დაბრუნდა, დაბნეული დადგა, სწრაფად მოავლო თვალი ამხანაგებს და რადგან ტეტიამ აღარ დაიცადა, იკითხა, თავად სადაა, არ მოდისო? მანაც უარის ნიშნად, სწრაფად გაიქნია თავი.
- რაო, მაინცდამაინც კალთები დამახიოსო?
ფურგონის მძღოლმა აღარ დააყოვნა, ეცადა, ნათქვამისთვის რაც შეიძლება მეტი დამაჯერებლობა მიეცა:
- შემოთვალა, მინდვრის ყვავილად გადავიქეცი, ნუღარ მეძებსო, რადგან, რომც მომაგნოს, მაინც ვეღარ ამომიცნობსო.
დაასრულა თუ არა, იგრძნო, როგორ შვებით ამოისუნთქა პარმაღმა, და უზომო შვებამ წალეკა მესაკუთრული სიამაყე ყოფილი ქმრისა, რომელმაც აღარ იცოდა, ხუმრობად მიეღო მოსმენილი, თუ ჭეშმარიტებად.
1984 წ.
ჭიათურა
ბრეგვაძე-კახიანი ლალი - Bregvadze-Kakhiani Lali
⏱️ 1 წთ.
👁️ 2
100%