მოტირლები
(motirlebi)
უსაფრთხო ხომალდები ხმელეთზე
ამოთრეული ხომალდებია~
ანაქარსისი
ახალი დღეს ასე იწყება. ახალი და ხელუხლები. ჯერ რომ არავის უცხოვრია – ისეთი. დილასისხამ ფრთხილად გამოიხურავს ტუბალო რკინის ჭიშკარს, მეზობლების მოხათრული, ფეხაკრეფით მოარული, თავდახრილი დაუყვება რიყის ქვით მოროჭკვილ დაღმართს და, სანამ ვაგზლისკენ გაუხვევს, მეგობრის ბადეაკრულ ფანჯარას მიუკაკუნებს. ისიც, მომლოდინე, ნიაღვრით აყრილი ასფალტის ეზოს აჩქარებით გადმოივლის და ტუბალოს აედევნება. მერე ორივენი მარჯვნივ გაუხვევენ და ვაგზლის მეტროსთან დათქმულ დროს იკრიბებიან. სამნი არიან. ერთი გლდანიდან მოდის, ორნი კუკიის აღმართზე აყოლებითა ცხოვრობენ, ნაქირავებში. მერე მეტროს წინ ორკაპიკიან `თბილისსა~ ყიდულობენ, ნეკროლოგებს აუყვებ-ჩამოუყვებიან და უფრო ისეთებს მიაქცევენ ხოლმე ყურადღებას, ძმაც რო დარჩენია, ძმისწულებიც და საახლობლოც _ ბლომად. ხშირად გუმანიც ღალატობთ, მაგრამ სატირალს და ძნელად მოსაოხებელ მიცვალებულს მაინც კარგად ამოირჩევენ ხოლმე. ტაქსის შოფრებს დაკითხავენ, ქუჩასაც გამოირკვევენ და მწუხარე გულებისაკენ გზას მეტროთი ან ავტობუსით გაუდგებიან.
ისეცა ხდება, რომ ყოველთვის გამოსარკვევად არ არის ხოლმე საქმე და წინასწარ იციან, ვინ უნდა იტირონ. ამ დროს სათქმელსაც უკეთ ალაგებენ, გულსაც უფრო იდუღებენ და საზღაურიც წინასწარ იციან.
გზასგაკრულებს ტუბალო თავისას ჩამოულაგებს ხოლმე, თავისი მთის ამბავს მოუთხრობს, ლექსად ნატირლებისა და დედაკაცების შეცხადებისას უყვება. ყველას მაინც ერემოზე ნატირალი მოსწონს – მიწა რომ ჩქმალავს მის სიღატაკეს. რახან ერთი სიტყვა გაექცევა ხოლმე, ფიქრიც მას აედევნება, ტუბალოც მთისკენ გადასახლდება, ხევში ჩაკიდებულ სოფელს გადაუფრენს, ბუდეაყრილ მეზობლებსაც გაიხსენებს და ფიქრით გარეტებული, თავის აბალახებულ კარმიდამოსაც რომ მოავლებს თვალს, მოამბეცა და მსმენელნიც ერთიანად ჩამოიღვრიმებიან და ვიშვიშებენ.
ამასობაში იმ ვარამგამწყრალსაც მიადგებიან, სიცოცხლეს რომ გაურიყავს ხმელეთზე გათრეული ხომალდივით. სახლს რომ შეიგულებენ, შავებს ჩამოიფარებენ და დარდის ბღუჯებად იქცევიან. ტუბალო შაუძღვებათ და მოამბეს მოიკითხავს. გამოეგებებათ ვინმე, თავიკაცი. ჭირისუფლისას ეტყვის, გააცნობს, და-ძმის უკურნებელ სატკივარს შეახსენებს, მშობლის ცრემლგამშრალობას, ცოლ-შვილის მდუღარებას, სამეზობლოს სინანულს და მიცვალებულის ტრაგიკულ ბედსაც ჩამოულაგებს ამბად. მეტი არაფერი უნდათ, მიახლოებით მოყოლილიც ჰყოფნით. შევლენ ჩამოშავებულები, გაიმარჯვენებენ, შემოუვლიან და შუაში ჩამოსხდებიან. ჭირისუფლებიც შემოიკრიბებიან და ტუბალოს გახედავენ დაძაბულად, ნასროლ მზერას ისიც სათქმელს შეაგებებს: _ რა უღმერთოდ დაგვტოვე, ონდრიკოოო! სიკვდილი ყველას სატკივარია, მაგრამ შენი მაინც სულ სხვა არიიიი... რატომ დააობლე შვილები, როგორ ნაადრევად დააქვრივე ცოლი, რა უნუგეშოდ დატოვე შენი ძმააა...
ძმის რიგი რომ დგება, უფრო ხმამაღლა მას შესტირებენ, იმას მეტ საოხს ეტყვიან; მკვდრისა და თავიანთ პატრონადაც იმას წარმოიდგენენ, იმას შეჰღაღადებენ: _ შენი შვილების დამთავრებას შენ ვერ მოესწარი, მაგრამ უპატრონოდ ნუ იგულებ, შენი ძმა უმამობას არ რაგრძნობინებსო; შენი წასვლით დაჩაგრული ძმა იმათ მაინც არ მოაკლებს ხელსო; შენზედაც ბევრი ეცადა, მაგრამ არაფერი გეშველააა... ამაში მაინცა გქონიათ ბედი, რო ასეთი ძმობა გქონდათ _ ბევრისთვის შესაშური და ბევრისთვის საარაკოდ სათქმელიიი... ააახლააა ჩვენოო ონდრიკოო! იძინე მშვიდად, შენ აქეთობას ვეღარ მოგვიბრუნდები და მანდედან მაინც ილოცე ამ წუთისოფელში დარჩენილებისთვისო...
მერე ისევ ძმას შეესიტყვებიან, ისევ იმას შესტირებენ: _ რა ქნას, გენაცვალე, შენმა დედმამიშვილმა, იმასაც ოჯახი აქვს, იმასაც თავისი ვარამი ამძიმებს, მაგრამ შენს შვილებს ხელს არ დააკლებს, ისინიც მისი სისხლი და ხორცი არიანო.
ეზოშიც ასე დათალხულნი ჩამოვლენ. სატირლად წამზადებულ შავოსნებში გამოერჩევიან, წინ წამოდგებიან და მეზობლებს აკვირვებენ, _ ეს რამდენი ცრემლის მოიხვეჭა ონდრიკომაო... სუ ისეთებს ამბობენ, სიცოცხლეში რო ვერ ეღირსებოდაო. ამაზე თუა ნათქვამი – მკვდრები უფრო მეტს ამბობენ თავის თავზე, ვიდრე სიცოცხლეში ერგებოდაო.
საფლავს ხო მთლად სიტყვით ააყვავებენ. მეტადრე ტუბალო რომ მუხლს გაიტკიცავს და, _ ვაიმე ჩვენო ონდრიკოო – რო დააყოლებს, მესაფლავეებსაც კი სახე შეეცვლებათ ხოლმე.
ქელეხზე სამზარეულოს მხარეს ჩამოსხდებიან, თავს მოიზღუდავენ, კრძალვას შეიმატებენ, პურს ყველაზე გვიან გატეხენ და მასპინძლის შეპატიჟებებს ნაღველგარეული მადლიერებით პასუხობენ. მიჩენილი ერთი მასპინძელთაგანი საქმიანი იერით დასტრიალებს და ირგვლივ მყოფთაც შორიახლო წარუდგენს. ბოლოს შილაჩამოვლილ და ხმააწეულ სუფრას კალთაჩამობერტყვითა ტოვებენ და გასასვლელთან ახლომყოფნი, სუფრასაც მდორედ გაეცლებიან. ჭირისუფალი ძმა მადლიერებას დაადევნებს, სანაცვლოდ ესენიც უკლებლად ყოფნას უსურვებენ, მიწისჩამყურენი და თავჩარგულნი გაშორდებიან. ასიოდ მეტრს გაივლიან, ატკეცილ სახეებს დაიწყნარებენ და ქუჩას შეერევიან.
მერე, მეტროსთან, როგორც შეიკრიბნენ, ისე გაიკრიბებიან. ვალმოხდილები თავთავიანთ სიმარტოვეს წაუძღვებიან, რო დათქმულ დროს ისევ შეხვდნენ, ისევ შეიკრიბონ, პირსახეზე შავი შარფები აიფარონ და თავისად წარმოდგენილი სხვისი მკვდარი დაიტირონ.
***
თორმეტი წელი გასულა მას შემდეგ. თორმეტი შუქჩამქრალი ზამთარი. ამდენივე მზიანი, მაგრამ მაინც ნაღველგარეული გაზაფხული.
ერთხელ იყო, რო შეხვდნენ, ერთად შეიყარნენ. ისევ ტუბალომ დაუძახა, ისევ იმანა სცადა ჭირით შექუჩებული მეგობრობის შენარჩუნება...
ახალდროების ვერმცნობებმა, ახალ მოტირლებზეცა თქვეს: ანსამბლი ჰყოლიათ თურმე ქაა, გიტარა და იონიკა ჰქონიათ. Gოგო ჰყოლიათ ერთი, _ ლამზირა, სუუ ლექსადა ტირის თურმე. თვითონა წერს და თავსაც იწონებს, _ მე რო პატრონი მყოლიყო, მწერალი ვიქნებოდიო. საღამოობითა რესტორანში მღერისო. სასაფლაოზე რო მიდიან სატირალში, გენერატორიც თან დააქვს ინსტრუმენტების შესაერთებლათაო.
წახდა ქვეყანაო....
ეს ერთხელ იყო. მარტო ერთხელ. მერე ვეღარ შეძლეს შეხვედრა. ვეღარ მოიცალეს. საკუთარმა დარდმა აღარ გაუშვა სხვისი დარდის გამქარვებლები. თვითონაც დარდს მიცემულნი, დარდივით მარტონი და განაპირებულნი. სხვისი მგლოვიარენი, სხვის სიკვდილს შეჩვეულნი და საკუთარს მიახლოებულნი. ცხოვრების ზღვას გამორიყულნი. უარესობაში ჩავარდნილნი. უფუნქციონი და ჩაჟანგებულნი ხმელეთზე ამოთრეული ხომალდებივითა.
(motirlebi)
უსაფრთხო ხომალდები ხმელეთზე
ამოთრეული ხომალდებია~
ანაქარსისი
ახალი დღეს ასე იწყება. ახალი და ხელუხლები. ჯერ რომ არავის უცხოვრია – ისეთი. დილასისხამ ფრთხილად გამოიხურავს ტუბალო რკინის ჭიშკარს, მეზობლების მოხათრული, ფეხაკრეფით მოარული, თავდახრილი დაუყვება რიყის ქვით მოროჭკვილ დაღმართს და, სანამ ვაგზლისკენ გაუხვევს, მეგობრის ბადეაკრულ ფანჯარას მიუკაკუნებს. ისიც, მომლოდინე, ნიაღვრით აყრილი ასფალტის ეზოს აჩქარებით გადმოივლის და ტუბალოს აედევნება. მერე ორივენი მარჯვნივ გაუხვევენ და ვაგზლის მეტროსთან დათქმულ დროს იკრიბებიან. სამნი არიან. ერთი გლდანიდან მოდის, ორნი კუკიის აღმართზე აყოლებითა ცხოვრობენ, ნაქირავებში. მერე მეტროს წინ ორკაპიკიან `თბილისსა~ ყიდულობენ, ნეკროლოგებს აუყვებ-ჩამოუყვებიან და უფრო ისეთებს მიაქცევენ ხოლმე ყურადღებას, ძმაც რო დარჩენია, ძმისწულებიც და საახლობლოც _ ბლომად. ხშირად გუმანიც ღალატობთ, მაგრამ სატირალს და ძნელად მოსაოხებელ მიცვალებულს მაინც კარგად ამოირჩევენ ხოლმე. ტაქსის შოფრებს დაკითხავენ, ქუჩასაც გამოირკვევენ და მწუხარე გულებისაკენ გზას მეტროთი ან ავტობუსით გაუდგებიან.
ისეცა ხდება, რომ ყოველთვის გამოსარკვევად არ არის ხოლმე საქმე და წინასწარ იციან, ვინ უნდა იტირონ. ამ დროს სათქმელსაც უკეთ ალაგებენ, გულსაც უფრო იდუღებენ და საზღაურიც წინასწარ იციან.
გზასგაკრულებს ტუბალო თავისას ჩამოულაგებს ხოლმე, თავისი მთის ამბავს მოუთხრობს, ლექსად ნატირლებისა და დედაკაცების შეცხადებისას უყვება. ყველას მაინც ერემოზე ნატირალი მოსწონს – მიწა რომ ჩქმალავს მის სიღატაკეს. რახან ერთი სიტყვა გაექცევა ხოლმე, ფიქრიც მას აედევნება, ტუბალოც მთისკენ გადასახლდება, ხევში ჩაკიდებულ სოფელს გადაუფრენს, ბუდეაყრილ მეზობლებსაც გაიხსენებს და ფიქრით გარეტებული, თავის აბალახებულ კარმიდამოსაც რომ მოავლებს თვალს, მოამბეცა და მსმენელნიც ერთიანად ჩამოიღვრიმებიან და ვიშვიშებენ.
ამასობაში იმ ვარამგამწყრალსაც მიადგებიან, სიცოცხლეს რომ გაურიყავს ხმელეთზე გათრეული ხომალდივით. სახლს რომ შეიგულებენ, შავებს ჩამოიფარებენ და დარდის ბღუჯებად იქცევიან. ტუბალო შაუძღვებათ და მოამბეს მოიკითხავს. გამოეგებებათ ვინმე, თავიკაცი. ჭირისუფლისას ეტყვის, გააცნობს, და-ძმის უკურნებელ სატკივარს შეახსენებს, მშობლის ცრემლგამშრალობას, ცოლ-შვილის მდუღარებას, სამეზობლოს სინანულს და მიცვალებულის ტრაგიკულ ბედსაც ჩამოულაგებს ამბად. მეტი არაფერი უნდათ, მიახლოებით მოყოლილიც ჰყოფნით. შევლენ ჩამოშავებულები, გაიმარჯვენებენ, შემოუვლიან და შუაში ჩამოსხდებიან. ჭირისუფლებიც შემოიკრიბებიან და ტუბალოს გახედავენ დაძაბულად, ნასროლ მზერას ისიც სათქმელს შეაგებებს: _ რა უღმერთოდ დაგვტოვე, ონდრიკოოო! სიკვდილი ყველას სატკივარია, მაგრამ შენი მაინც სულ სხვა არიიიი... რატომ დააობლე შვილები, როგორ ნაადრევად დააქვრივე ცოლი, რა უნუგეშოდ დატოვე შენი ძმააა...
ძმის რიგი რომ დგება, უფრო ხმამაღლა მას შესტირებენ, იმას მეტ საოხს ეტყვიან; მკვდრისა და თავიანთ პატრონადაც იმას წარმოიდგენენ, იმას შეჰღაღადებენ: _ შენი შვილების დამთავრებას შენ ვერ მოესწარი, მაგრამ უპატრონოდ ნუ იგულებ, შენი ძმა უმამობას არ რაგრძნობინებსო; შენი წასვლით დაჩაგრული ძმა იმათ მაინც არ მოაკლებს ხელსო; შენზედაც ბევრი ეცადა, მაგრამ არაფერი გეშველააა... ამაში მაინცა გქონიათ ბედი, რო ასეთი ძმობა გქონდათ _ ბევრისთვის შესაშური და ბევრისთვის საარაკოდ სათქმელიიი... ააახლააა ჩვენოო ონდრიკოო! იძინე მშვიდად, შენ აქეთობას ვეღარ მოგვიბრუნდები და მანდედან მაინც ილოცე ამ წუთისოფელში დარჩენილებისთვისო...
მერე ისევ ძმას შეესიტყვებიან, ისევ იმას შესტირებენ: _ რა ქნას, გენაცვალე, შენმა დედმამიშვილმა, იმასაც ოჯახი აქვს, იმასაც თავისი ვარამი ამძიმებს, მაგრამ შენს შვილებს ხელს არ დააკლებს, ისინიც მისი სისხლი და ხორცი არიანო.
ეზოშიც ასე დათალხულნი ჩამოვლენ. სატირლად წამზადებულ შავოსნებში გამოერჩევიან, წინ წამოდგებიან და მეზობლებს აკვირვებენ, _ ეს რამდენი ცრემლის მოიხვეჭა ონდრიკომაო... სუ ისეთებს ამბობენ, სიცოცხლეში რო ვერ ეღირსებოდაო. ამაზე თუა ნათქვამი – მკვდრები უფრო მეტს ამბობენ თავის თავზე, ვიდრე სიცოცხლეში ერგებოდაო.
საფლავს ხო მთლად სიტყვით ააყვავებენ. მეტადრე ტუბალო რომ მუხლს გაიტკიცავს და, _ ვაიმე ჩვენო ონდრიკოო – რო დააყოლებს, მესაფლავეებსაც კი სახე შეეცვლებათ ხოლმე.
ქელეხზე სამზარეულოს მხარეს ჩამოსხდებიან, თავს მოიზღუდავენ, კრძალვას შეიმატებენ, პურს ყველაზე გვიან გატეხენ და მასპინძლის შეპატიჟებებს ნაღველგარეული მადლიერებით პასუხობენ. მიჩენილი ერთი მასპინძელთაგანი საქმიანი იერით დასტრიალებს და ირგვლივ მყოფთაც შორიახლო წარუდგენს. ბოლოს შილაჩამოვლილ და ხმააწეულ სუფრას კალთაჩამობერტყვითა ტოვებენ და გასასვლელთან ახლომყოფნი, სუფრასაც მდორედ გაეცლებიან. ჭირისუფალი ძმა მადლიერებას დაადევნებს, სანაცვლოდ ესენიც უკლებლად ყოფნას უსურვებენ, მიწისჩამყურენი და თავჩარგულნი გაშორდებიან. ასიოდ მეტრს გაივლიან, ატკეცილ სახეებს დაიწყნარებენ და ქუჩას შეერევიან.
მერე, მეტროსთან, როგორც შეიკრიბნენ, ისე გაიკრიბებიან. ვალმოხდილები თავთავიანთ სიმარტოვეს წაუძღვებიან, რო დათქმულ დროს ისევ შეხვდნენ, ისევ შეიკრიბონ, პირსახეზე შავი შარფები აიფარონ და თავისად წარმოდგენილი სხვისი მკვდარი დაიტირონ.
***
თორმეტი წელი გასულა მას შემდეგ. თორმეტი შუქჩამქრალი ზამთარი. ამდენივე მზიანი, მაგრამ მაინც ნაღველგარეული გაზაფხული.
ერთხელ იყო, რო შეხვდნენ, ერთად შეიყარნენ. ისევ ტუბალომ დაუძახა, ისევ იმანა სცადა ჭირით შექუჩებული მეგობრობის შენარჩუნება...
ახალდროების ვერმცნობებმა, ახალ მოტირლებზეცა თქვეს: ანსამბლი ჰყოლიათ თურმე ქაა, გიტარა და იონიკა ჰქონიათ. Gოგო ჰყოლიათ ერთი, _ ლამზირა, სუუ ლექსადა ტირის თურმე. თვითონა წერს და თავსაც იწონებს, _ მე რო პატრონი მყოლიყო, მწერალი ვიქნებოდიო. საღამოობითა რესტორანში მღერისო. სასაფლაოზე რო მიდიან სატირალში, გენერატორიც თან დააქვს ინსტრუმენტების შესაერთებლათაო.
წახდა ქვეყანაო....
ეს ერთხელ იყო. მარტო ერთხელ. მერე ვეღარ შეძლეს შეხვედრა. ვეღარ მოიცალეს. საკუთარმა დარდმა აღარ გაუშვა სხვისი დარდის გამქარვებლები. თვითონაც დარდს მიცემულნი, დარდივით მარტონი და განაპირებულნი. სხვისი მგლოვიარენი, სხვის სიკვდილს შეჩვეულნი და საკუთარს მიახლოებულნი. ცხოვრების ზღვას გამორიყულნი. უარესობაში ჩავარდნილნი. უფუნქციონი და ჩაჟანგებულნი ხმელეთზე ამოთრეული ხომალდებივითა.