მილთონ ფრიდმენი – ამერიკელი ეკონომისტი, ნობელის პრიზის ლაურეატი ეკონომიკაში.
მილთონ ფრიდმენი დაიბადა 1912 წლის 31 ივლისს ბრუკლინში (ნიუ იორკი) ებრაელი ემიგრანტების ოჯახში. მშობლები წარმოშობით ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის ქალაქ ბერეგოვოდან (თანამედროვე უკრაინა) იყვნენ.
ფრიდმენმა დაამთავრა რათგერსის (1932) და ჩიკაგოს (1934) უნივერსიტეტები. 1935 წლამდე მუშაობდა ჩიკაგოს უნივერსიტეტში მკვლევარ-ასისტენტად. შემდეგ მუშაობდა აშშ-ის ბუნერივი რესურსების ეროვნულ კომიტეტში. 1937 წლიდან იწყებს მრავალწლიან თანამშრომლობას ეკონომიკური კვლევების ეროვნულ ბიუროსთან. 1940 წელს საიმონ კუზნეცმა და ფრიდმენმა დაასრულეს ერთობლივი კვლევა “შემოსავლები დამოუკიდებელი კერძო პრაქტიკიდან” (Income From Independent Professional Practices), რომელიც საფუძვლად დაედო ფრიდმენის სადოქტორო დისერტაციას.
1941-1943 წლებში ფრიდმენი მუშაობდა აშშ-ის ფინანსთა სამინისტროს ჯგუფში. მეორე მოფლიო ომის წლებში მას ეკავა კოლუმბიის უნივერსიტეტში სამხედრო სფეროში სტატის-ტიკური კვლევის ჯგუფის დირექტორის მოადგილის თანამდებობა. 1946 წ. ფრიდმენმა დაიცვა დოქტორის ხარისხი და დაბრუნდა ჩიკაგოს უნივერსიტეტში, სადაც მუშაობდა ეკონომიკის პროფესორად.
1950 წელს ფრიდმენი კონსულტაციას უწევდა ჯ. მარშალის მიერ შემუშავებულ “მარშალის გეგმის” განხორციელების სტრატეგიას. მან იწინასწარმეტყველა, რომ ბრეტონ-ვუდსის შეთანხმებით დაწესებული მცურავი სავალუტო კურსები, საბოლოოდ კრახს განიცდიან, რაც მოხდა ევროპის ეკონომიკაში 1970-იან წლების ადრეულ პერიოდში.
1976 წელს ფრიდმენს მიენიჭა ნობელის პრემია ეკონომიკაში “მოხმარების ანალიზის სფეროში, ფულადი მიმოქცევის ისტორიაში და ფულადი თეორიის შემუშავებაში, აგრეთვე ეკონომიკური სტაბილურობის პოლიტიკაში მიღწევებისათვის”.
მილთონ ფრიდმენი გულის შეტევით გარდაიცვალა 2006 წლის 16 ნოემბერს, სან-ფრანცისკოში, 94 წლის ასაკში.
ფრიდმენის მტკიცებით, სრულიად უნდა უარვყოთ თანმიმდევრული ფულადი პო-ლიტიკა, რადგან იგი ციკლურ ცვლილებებს განაპიროებს და მხარი დავუჭიროთ ფულის მუდმივი მიწოდების ტაქტიკას. მისი ემპირიული დასკვნით, ეკონომიკაში ფულის ოპტიმა-ლური ზრდა უნდა შეესაბამებოდეს წლიურად 4 %-ს.
ფრიდმენის მთავარი შრომებია: “აშშ-ის ფულადი ისტორია” (1963), “აშშ-ის მონეტა-რული სტატისტიკა” (1970), “ფულადი ტენდენციები აშშ-ში და გაერთიანებულ სამე-ფოში” (1982), “კაპიტალიზმი და თავისუფლება” (1962) “არჩევანის თავისუფლება” (1980).
აშშ-ის პრეზიდენტი რონალდ რეიგანი წერდა: “მილთონ ფრიდმენი – პირველი რანგის მეცნიერი, რომლის ორიგინალურმა წვლილმა ეკონომიკურ მეცნიერებაში იგი გახადა თანამედროვე ისტორიის ერთ-ერთ უდიდეს მოაზროვნედ”.
ფრიდმენი მილთონ – Milton Friedman
⏱️ 1 წთ.
👁️ 4
100%