დღეს პორტრეტისათვის ვერ იმუშავებს.
დასავლით დიდი ქვის ბჭეა ქალაქის. პატარა ბიჭები ჯოგს მორეკავენ. ჯოგი მოიზლაზნება და მოაქვს ავსილობა და დანელება.
არჩიბალდ მეკეში სასეირნოდ მიდის.
ჯოგს გადახედავს. ავსილია ჯოგივით თვითონ.
ხოლო დანელება?!
ცეცხლი დაფლულია ნაღვერდალში. გარედან მხოლოდ - ფერფლი და ნაცარი. ცეცხლის საოცარი სახელი „ირუბაქიძე“.
ხსოვნას სდაღავენ უცხო სიტყვები და საქმენი:
რადამეს გახელება. ესპანიაში გადახვეწა. სიამაყე (თუ სიყვარული?!) ნათელი თამარის წინ. კარდუს ექსტაზი. ჭდეულია ყველა ეს და მოშვილდული დიდის ირუბაქიძის დანელებით და უკანასკნელი ირუბაქიძის ყივილით.
ხასიათში: სიფიცხე და ჩვილობა. წვა და დაუდეგრობა.
და ყველგან - „მამა“.
რომლის სახელი ცეცხლის ნალებით სდაღავს ტვინს.
ასეთი ცხელი ნალები თიმურის გავარდნილს ცხენს თუ ჰქონდა.
ჩაუვლის გვერდით სიპა სალარის სასახლეს.
დღეს ამ სასახლეში „ქალაქთა კავშირის!“ საავადმყოფოა.
დიდი ქვის სახლი ორსართულიანი ბაღითაა გარემოცული. ირგვლივ ერთი ვერსის კვადრატზე: მაღალი გალავანი თიხისაგან ნაშენი. შიგ ხეივანი - ალვის ატყორცნილი ხეებით გაწვდილი.
ჩაუვლის გვერდით დიდ ჭიშკარს.
ჭიშკართან გამოდის ვამეხ.
„ალლან“ გაიქცევა და ეგებება როგორც საყვარელ მეგობარს. მეგობარსაც ალერსით ხვდება.
სალამი.
არჩიბალდ უღიმის. პირველად გახსნილ შუბლს მოავლებს თვალს. თითქო უჩვეულო ხაზი დაინახა: არჩიბალდს ჩრდილი გადაუარს. წყენის - თუ...
ვამეხ უმალვე ცნობს - რომ შეხვედრილი მას ათვალიერებს. გრძნობს უხერხულობას. თავს ღუნავს.
მიდიან ქალაქის გარეთ. დუმილი.
- „საირმე“ სად მდებარეობს საქართველოში?!
- ფერსათის მთების კალთებზე..
- ფერსათის მთების...
(ხომ არაფერი გახსენებია?!)
- იმერეთის და სამეგრელოს გადასცქერის..
- იმერეთსა და სამეგრელოს...
(ხომ არ ახსოვს ბავშვის ცქერა სერიდან?!)
- თქვენ საიდან გაიგონეთ?!
- ევროპაში გამიგონია.. ერთი ქართველისაგან..
ვამეხ იჭვნეულ უცქერს.
არჩიბალდ დაძაბულია.
- „საირმე“ ჩემი მხარეა..
- თქვენი მხარე?!
(რად არის გაოცება ასეთი კუშტი?!)
ვამეხს თვალი მალი აქვს: არაფერი გაეპარება.
- დიახ: ჩემი მხარე.. ჩემი სოფელი მის კალთებზე..
დუმილი. არჩიბალდ ნებას იკრებს.
- ლამაზი მხარეა?!
- ულამაზესი..
კიდევ დუმილი.. (თუ ფიქრები ორი მხრით?!)
- ჩემი სოფლიდან მოსჩანს რიონის თვალუწვდენელი ველი...
- რიონის...
(ხომ არ დაუნახავს თვითონაც: „რიონი“..)
ვამეხს იჭვნეულობა ემატება.
გზას განაგრძობენ.
არჩიბალდ ნებას შვილდავს.
- ლამაზი სახელია „ნინო“..
(ეს რა შუაშია?! ასე შემოჭრილად?!)
ვამეხ - იჭვით:
- რამ გაგახსენათ?!
- ვაზის ჯვარის ამბავმა..
- სარგისმა გიამბოთ ალბათ..
- დიახ..
ვამეხ რბილდება.
- არის კიდევ სხვა ქართული სახელი ქალისა - „ნინოს“ გარდა - „ნარით“ რომ იწყებოდეს?!
(ეს კიდევ რაღაა?!) ვამეხ უნდოთ უცქერს.
- მგონი არაა..
- ან თუ არის: „ნინოსავით“ ოთხი ასოსაგან რომ შესდგებოდეს?!
(რამ ააკვიატა?!) ვამეხ გაოცებულია.
- არ არის..
არჩიბალდ ცახცახს იკავებს. მაგრამ დუმილი უფრო აუტანელია.
- რა ლამაზი სახელია..
- დედა ჩემს „ნინო“ ჰქვია..
- „ნინო“?! დედა თქვენს?!
(რად არის გაკვირვება ასე ცხარე?!)
ვამეხ - უნდოთ:
- დიახ: დედაჩემს..
მხოლოდ ეხლა შეხედა პირდაპირ ვამეხს:
ისევ ის: უშუალო და პირველმიწა.
არჩიბალდ დარცხვა. თავი დახარა.
ვამეხ იგრუზება ოდნავ: ბავშვის გული იჭვნეულია.
კიდევ დუმილი და კიდევ უხერხულობა.
ვამეხ გაიხედავს. განზე ხილნარია. აშიშვლებს ხმალს და გავარდება. და თითქო თავდასხმული მტერიაო - შეუტევს მაჯის სიმსხო ტოტებს. ყოველი მოქნევა ცელავს ტოტს და ისვრის ტოტს: ერთს - მეორეს - მესამეს - მეოთხეს - მეხუთეს.
არჩიბალდ უცქერს. ეხლა დატკბობით.
ტანი აწურული. მაჯა ჭდეული. მკლავი გახელებული. თვალები: ირუბაქიძის ცეცხლს ხომ არ ჰყრიან?!
„ის არის“: ფიქრობს არჩიბალდ.
ხსოვნას მამის უკანასკნელი სიტყვა სწვავს:
„გული იგონებს ლამაზ „ნ...ს..“
ვამეხ თითქო გადაირია: ვეღარ ჩერდება.
არჩიბალდ უახლოვდება:
- ღონეს სინჯავთ?!
- არა: ხალიბის რკინას..
- მძაფრი ცეცხლი გქონიათ...
- რკინა მაგარია და ბასრი..
და გაშიშვლებულ და გაშვეტილ რკინას სიამით დახედავს.
ჩააგებს ქარქაშში. მშვიდდება.
კიდევ დუმილი.
- პონტო გაგიგონიათ?!
- შავი ზღვა?!
- დიახ!.
- როგორ არა...
- პონტოს მაგონებთ...
- როგორ?!
- დაუგდეთ ყური..
ძველ დროში ერთხელ პონტოს მარცხენა ნაპირას მიადგნენ მეზღვაურები. აქ ცხოვრობდენ ამორძალები. ქალებმა ახალ-მოსულნი ტყვეებად აიყვანეს. თვითეული მათგანი მიაკრეს ბაგას. უნდოდათ: შემდეგ სკვითებისათვის მიეყიდნათ. ერთ ამორძალს და ერთს ტყვეს შორის სიყვარული დაიბადა. ქალმა სთხოვა თავის დაჰს - ამორძალთა დედოფალს - არ გაეყიდნათ უცხოელნი. დედოფალი დასთანხმდა. უცხოელნი დარჩენ. შეეთვისენ ამორძალებს. ისწავლეს მათი ენა. მოუთხრეს ქალებს საკვირველი ამბავნი. ამბავთა შორის - ერთიც: რომ მათ გვერდით გაუარეს კუნძულს საცა ტაძარია და დიდი სიმდიდრე. მეზღვაურებმა იცოდნენ ხომალდის კეთება: სახომალდო ხეებით კი განთქმული იყო ამორძალთა მხარე. გააკეთეს ხომალდები. აიყვანეს ცხენები ხომალდებზე და გასცურეს. მიადგნენ კუნძულს. უბრძანეს უცხოელებს: ხეები მოეჭრათ ტაძარის გარშემო. დაიწყებს ჭრა. მაგრამ წალდები უკანვე ხვდებოდათ. მაშინ ამორძალები თვითონ დაეცენ ტაძარს. მაგრამ უეცრად ახილლეს გამოვარდა - (ტაძარი იყო მისი). ცხენებს დაეცათ შიშის ზარი. დაწყვიტეს ლაგმები. გადმოაგდეს ქალები. დაიწყეს მათი სრესა ფლოქებით. ფაფარი აეყარათ მაღლა და ყურები აეცქვიტათ. დაგლიჯეს ქალები. გამოშიგნეს. იწყეს ჭამა. დაძღენ მუცლებით. შემდეგ - გახელდნენ სისხლით დამთვრალნი და გავარდენ კუნძულის კიდურზე. უეცრად გახედეს ზღვის ზედაპირს. ცხენებს ხმელეთი ეგონათ. გადაცვივდნენ. ავარდა ქარიშხალი. ხომალდები ერთმანეთს ეხეთქნენ. დაიმსხვრენ... ასე მოგვითხრობს ფილოსტრატე თავის „Heroicus“-ში..
არჩიბალდ ღიმილით უცქერს ვამეხს.
- საშინელი გახელება: არა?!
- გახელება დიდია.. მაგრამ მე..
- როცა თქვენ ტოტებს სჭრიდით - ეს გახელება მომაგონდა. ასეთები მხოლოდ ამორძალთა მხარეში იბადებიან. ფიცხელი ხართ...
- საირმეში ეხლაც ბევრია სახომალდო ხეები.
- მაგრამ შავი ზღვის პირად ამორძალები აღარ არიან..
- ჩვენ ხომ ვართ?!
თითქო წასცდა ვაჟს - შერცხვა.
- თქვენ ხართ და ხალიბის რკინაც თქვენია..
არჩიბალდ იღიმება. ვამეხს სიმძიმე ეშვება.
იღებს ხმალს. დაატრიალებს. ისმის ფოლადის შხუილი.
დაუშვებს. გახედავს „შვეტია კოდალივით“.
ჩააგებს ქარქაშში.
გაიხედავს: ეს ვინ მოდის?“
მის წინ ჯარისკაცია ქართველი.
- პეტრიძე მოიყვანეს..
- მერე?!
- ავადაა..
- რა დაემართა?!
- არ ვიცი.. სულ იმას გაიძახის: ვარ სარგის ციხისჯვარელიო.
- საწყალი..
ვამეხ მირბის: დაავიწყდა ამორძალებიც და გახელებაც?!
„სარგის ჯაყელი ციხისჯვარელი“ -
ჰაა: ეს პერგამენტზე ეწერა.
ფიქრობს არჩიბალდ.
ნუ თუ ცეცხლი გადაედვა?!
შორიდან ვამეხს უცქერს მიმავალს:
„ის“ არის: უშუალო - ცეცხლი - ალეწილი.
მაგრამ მანიაკი: სარგის ციხისჯვარელი?!
და ფიქრობს ისევ ის ცხელი ნალები მოაწვენ.
„ცეცხლი მამალი“ ძველ ქალდეველთა -
აქ არის ალბად შუაგულში. წვა შორეული. დაცილდება: ყოველ საგანს - ყოველ არსს - ყოველ მოვლენას. საკუთარ „მესაც“. ყვინვა და ჩაძირვა სიღრმით და სიგანით: შორსშორს - ზესკნელში თუ ქვესკნელში. მზის დიდი გაჩერება ბიბლიისა. ფოთოლის ურხევლობა. გარინდება და გაქვავება: გალხობა და გადნობა. „პიროვანის“ დაკარგვა. გაქრობა ყოველ „მაიის“ და ხილვა „ერთის“ - რომელიც ყველაშია როგორც „მამა“ წარმომშობი: სულისჩამდგმელი და ამმოძრავებელი.
ჰააა: სადაა ამოცანა ევგიპტის პროფილის და ეგვიპტის სტილის. იქ იყო ნამდვილი მზერა „მამალი ცეცხლის“. მისთვისაა მისი პროფილი ასეთი უძრავი და ასეთი შორსწასული. სახე - მუმია. გაქვავება ყოველის: რადგან - მარადში გადასული - შტერდება. პირამიდები. ქვაბულები. სასაფლაოები. მუმიები. მენაჰპტები. რამზესები. - რადამესები. ქვები - ქვები - ქვები. უძრაობა ყველგან. უსიცოცხლობა?! სიკვდილი?! არა: ხილვა ზენაარ ცოცხალის - და თვალების გაგანიერება. ხილვა სიკვდილის - და მზერის გაშტერება. გაქვავება „მამალ ცეცხლიანი“ თვალის.
და თან რა სიმკვეთრე და სიმაგრე!..
არჩიბალდს აგონდება:
კონსტანტინეპოლის ერთ მუზეუმში ორი სარკოფაგია თითქმის ერთმანეთის გვერდით. ერთი ჰელლენური და მეორე ეგვიპტური. პირველეი მარმარისაა: ნათელი და ლამაზ სხეულებით ნაკვეთი. მაგრამ რბილი და მქრალი როგორც თვითონ თეთრი მარმარი. მეორე ქვისაა. არა. კაცი ვერ გამოიცნობს: არის იგი: ქვის - რკინის - თუჯის - ბრინჯაოსი - თუ სხვა რამის. კაცს ჰგონია: თუჯის ქვა თუ ქვის რკინა. მომწვანო: მაგარი - ხავსისფერი - მზედაკრული. ფორმით: უზარმაზარი გველის თავი. არა: ამას ვერ დაამხობს მიწის კატასტროფაც: ასეთი მაგარია და მკვეთრი.
ეხლა თვითონ გუნება:
ჰელლენურ სარკოფაგთან სიკვდილი თითქო თამაშია და სიცოცხლე. აქ კი შიში და საიდუმლო.
არჩიბალდ მიდის. თითქო ვიღაცას მიჰყავს.
ეხლა ისევ ის წინაპარნი.
ისინიც იწვოდენ ალბათ ამ ცეცხლით.
ისინიც იცნობდნენ ხომ ატეხილობას და დაყუდებას.
სახლს უახლოვდება.
ხანდახან ტაბა ტაბაჲს ლანდი გაურბენს:
ისიც ხომ უძრავია და გაქვავებული. ნამდვილი ეგვპტელი.
მაგრამ ეგვიპტის პროფილში ხასიათიცაა პიროვანი...
პოტრეტისათვის...
და ტერრასაზე ქალი ხვდება..
არის ცნობა. დიდი პითაგორ კროტონში პროზერპინას საფლავთან მოსწავლეებს ერთ საღამოს საიდუმლო სწავლას გადასცემდა. უეცრად მის წინ ქალწული დავარდება. ლამაზი ტანი მარჯვედ ასხმული. მკერდი: ნდომით აბორცვილი. თვალლურსა და კუშტი. პითაგორ ხედავს: საკმაოა სათუთი შეხება - და ქალი დაიღვრება სისავსისაგან. „მაღალო! დიდო! მიხსენ სიყვარულისგან: რომლიც წვავს სულს და ნთქავს სხეულს“. პითაგორ ერთს კიდევ გადახედავს. არას ეტყვის. მაგრამ შემდეგ - სცენა მეორდება მეტის აღვსილობით და მეტის გახელებით. პითაგორ ეხლა ჩახედავს თვალებში ჭირვეულს და იქ მარად შეუღლებას ამოიკითხავს. ეს იყო ქალწული თეანო. იგი გახდა პითაგორას ცოლი. პითაგორ მაშინ სამოცი წლის იყო.
არჩიბალდ მეკეში მისი ნახევარი ხნის თუ არის.
მის წინ ოლგაა. როგორც ქალწული თეანო.
ასეთი დაძაბული ვაჟს იგი ჯერ არ უნახავს.
აქ არის ცეცხლი.
ხოლო არა „ის“: შუაგულში მყოფი.
არამედ სანაპიროზედ მოხეთქილი.
აქ თვითონ ნაპირია -
რომელსაც ესაა წყალი გადმოხეთქავს.
მთელი ყოფის ერთ მორგვში მოქცევა:
ერთი თვალი. ერთი მზერა. ერთი გული. ერთი ფეთქვა.
ნაპირი და პირი. პირი და სახე. კონკრეტი:
აი ეს - ამ წამს რომაა და სხვა წამს სამუდამოთ გაქრება.
„მაჲა“: უკანასკნელ რხევამდე.. მისი თვალი და მისი ჯადო.
ტალღა: რომელსაც თუ დალევ - (პეშვით ვერ დაიჭერ).
ჰაა.. ფიქრობს არჩიბალდ..
ეს სხვა ცეცხლია: პიროვანი..
ეგვიპტის პროფილი პიროვანიცაა..
მაშ: ორი ცეცხლია: პორტრეტისათვის..
ოლგა ჰამაკში გაიკვალთება.
შემოდის ტაბა ტაბაჲ.
ხედავს არჩიბალდ. ეგვიპტური სახე შორსაა თითქო.
მაგრამ ეს ციალი გოგირდისფერი თვალების?!
აქ თითქოს ორივეა: „ისიც“ და „ესეც“.
- ვნახე..
იძახის თავისთვის არჩიბალდ.
ტაბა ტაბაჲ გაკვირვებით:
- რა ნახეთ?!
- ეგვიპტის პორტრეტის საიდუმლო.
- „მამალი ცეცხლი“: არა?!
- კიდევ სხვა ცეცხლიც..
ტაბა ტაბაჲ ღიმილით მთვარის ხორკლებს ჰყრის.
„ალლან“ ჰამაკთან აზმორებს განართხული.
ოლგა გასუდრულია.
გრიგოლ რობაქიზე - გველის პერანგი ( გაგრძელება)
გრიგოლ რობაქიძე - გველის პერანგი (მამალი ცეცხლი)
⏱️ 1 წთ.
👁️ 3
100%