milan kundera popularoba targmna irma tavelidzem
ინგლისურიდან თარგმნა ირმა ტაველიძემ
“ჰიუგოლიადაში”, ვიქტორ ჰიუგოს განსაქიქებლად 1935 წელს დაწერილ პამფლეტში, დრამატურგი ეჟენ იონესკო, რომელიც მაშინ 26 წლის იყო და ჯერ კიდევ რუმინეთში ცხოვრობდა, წერდა: “ცნობილი ადამიანების ბიოგრაფიათა დამახასიათებელი ნიშანი ის არის, რომ მათ უნდოდათ პოპულარულები ყოფილიყვნენ. ყველა დანარჩენი ადამიანის ბიოგრაფიის დამახასიათებელი თავისებურება კი ის არის, რომ მათ არ უნდოდათ ან არასდროს უფიქრიათ, სახელგანთქმულნი ყოფილიყვნენ… პოპულარული ადამიანი ამაზრზენია”.
მოდი, ტერმინოლოგია დავაზუსტოთ: ადამიანი პოპულარული ხდება, როცა ის ადამიანები, რომლებიც მას იცნობენ, შესამჩნევად მეტნი არიან, ვიდრე ისინი, ვისაც თავად იცნობს. აღიარება, რომლითაც დიდი ქირურგი სარგებლობს, არ არის პოპულარობა: მისით საზოგადოება კი არაა მოხიბლული, არამედ მხოლოდ მისი პაციენტები, კოლეგები. ის თავისებურ წონასწორობაში ცხოვრობს. პოპულარობა კი გაუწონასწორებლობაა. და ისეთი პროფესიებიც არსებობს, რომელთა წარმომადგენლებსაც ის თან დასთრევთ – აუცილებლად, გარდაუვლად: პოლიტიკოსებს, სუპერმოდელებს, სპორტსმენებს, ხელოვანებს.
ხელოვანთა პოპულარობა, მათ შორის, ყველაზე საზარელია, რადგან ის უკვდავების იდეაზე მიანიშნებს. ეს კი სატანური მახეა, რადგან გროტესკულად მეგალომანიური ამბიცია – გაიმარჯვო სიკვდილზე – მჭიდროდ არის დაკავშირებული ხელოვანის პატიოსნებასთან. ყოველი რომანი, რომელიც ნამდვილი გრძნობით შექმნილა, სავსებით ბუნებრივად ისწრაფვის მყარი ესთეტიკური ღირებულებისკენ, რაც ისეთ ღირებულებას ნიშნავს, რომელსაც ავტორზე დიდხანს არსებობა შეუძლია. ამ ამბიციის გარეშე, წერა ცინიზმია: წყალგაყვანილობის საშუალო დონის ოსტატი შეიძლება ხალხს გამოადგეს, მაგრამ საშუალო დონის რომანისტი, რომელიც შეგნებულად წერს წიგნებს, რომლებიც ერთჯერადი, ბანალური და კონვენციურია, ამდენად, უსარგებლო, მძიმე და მავნე – ნამდვილად საზიზღარი არსებაა. ეს არის რომანისტის წყევლა: მისი პატიოსნება მისსავე მეგალომანიის სამარცხვინო ბოძზეა მიბმული.
ინგლისურიდან თარგმნა ირმა ტაველიძემ
“ჰიუგოლიადაში”, ვიქტორ ჰიუგოს განსაქიქებლად 1935 წელს დაწერილ პამფლეტში, დრამატურგი ეჟენ იონესკო, რომელიც მაშინ 26 წლის იყო და ჯერ კიდევ რუმინეთში ცხოვრობდა, წერდა: “ცნობილი ადამიანების ბიოგრაფიათა დამახასიათებელი ნიშანი ის არის, რომ მათ უნდოდათ პოპულარულები ყოფილიყვნენ. ყველა დანარჩენი ადამიანის ბიოგრაფიის დამახასიათებელი თავისებურება კი ის არის, რომ მათ არ უნდოდათ ან არასდროს უფიქრიათ, სახელგანთქმულნი ყოფილიყვნენ… პოპულარული ადამიანი ამაზრზენია”.
მოდი, ტერმინოლოგია დავაზუსტოთ: ადამიანი პოპულარული ხდება, როცა ის ადამიანები, რომლებიც მას იცნობენ, შესამჩნევად მეტნი არიან, ვიდრე ისინი, ვისაც თავად იცნობს. აღიარება, რომლითაც დიდი ქირურგი სარგებლობს, არ არის პოპულარობა: მისით საზოგადოება კი არაა მოხიბლული, არამედ მხოლოდ მისი პაციენტები, კოლეგები. ის თავისებურ წონასწორობაში ცხოვრობს. პოპულარობა კი გაუწონასწორებლობაა. და ისეთი პროფესიებიც არსებობს, რომელთა წარმომადგენლებსაც ის თან დასთრევთ – აუცილებლად, გარდაუვლად: პოლიტიკოსებს, სუპერმოდელებს, სპორტსმენებს, ხელოვანებს.
ხელოვანთა პოპულარობა, მათ შორის, ყველაზე საზარელია, რადგან ის უკვდავების იდეაზე მიანიშნებს. ეს კი სატანური მახეა, რადგან გროტესკულად მეგალომანიური ამბიცია – გაიმარჯვო სიკვდილზე – მჭიდროდ არის დაკავშირებული ხელოვანის პატიოსნებასთან. ყოველი რომანი, რომელიც ნამდვილი გრძნობით შექმნილა, სავსებით ბუნებრივად ისწრაფვის მყარი ესთეტიკური ღირებულებისკენ, რაც ისეთ ღირებულებას ნიშნავს, რომელსაც ავტორზე დიდხანს არსებობა შეუძლია. ამ ამბიციის გარეშე, წერა ცინიზმია: წყალგაყვანილობის საშუალო დონის ოსტატი შეიძლება ხალხს გამოადგეს, მაგრამ საშუალო დონის რომანისტი, რომელიც შეგნებულად წერს წიგნებს, რომლებიც ერთჯერადი, ბანალური და კონვენციურია, ამდენად, უსარგებლო, მძიმე და მავნე – ნამდვილად საზიზღარი არსებაა. ეს არის რომანისტის წყევლა: მისი პატიოსნება მისსავე მეგალომანიის სამარცხვინო ბოძზეა მიბმული.